HMI (Human Machine Interface), operatörün makine veya prosesle etkileşim noktasıdır. Kötü tasarlanmış HMI:
– ❌ Operatör hataları (yanlış buton, yanlış değer)
– ❌ Yavaş tepki (alarm kaçırma)
– ❌ Öğrenme zorluğu (yüksek eğitim maliyeti)
– ❌ Göz yorgunluğu (uzun vardiya)
İyi tasarlanmış HMI:
– ✅ Sezgisel kullanım (eğitim minimum)
– ✅ Hızlı durum algılama
– ✅ Hata önleme
– ✅ Ergonomik görünüm
High Performance HMI (HP-HMI) Nedir?
Geleneksel HMI tasarımları 1990’lardan kalma prensipler kullanır:
– Gerçekçi 3D tank/vana görselleri
– Çok renkli, göz yoran ekranlar
– Animasyonlar
– Kalabalık düzen
ISA-101 ve HP-HMI yaklaşımı bu sorunları çözer:
HP-HMI Tasarım Prensipleri
| Prensip | Açıklama |
| Gri arka plan | Göz yormayan nötr taban |
| Anlamlı renkler | Renk = durum (sadece anormallik) |
| Flat design | 3D efekt yok, basit semboller |
| Less is more | Gereksiz bilgi yok |
| Trend odaklı | Analog değerler yerine trend |
| Hiyerarşik navigasyon | Overview → Area → Detail |
Renk Kullanım Standardı (HP-HMI Guidelines)
Göz alıcı renkler yerine durum belirten standart renkler kullanılmalıdır:
| Durum | Renk Adı | Hex Kodu | Anlamı |
| Background | Light Gray | `#E6E6E6` | Nötr arkaplan, göz yormaz |
| Normal | Dark Gray | `#404040` | Çalışan/Normal durumdaki ekipman |
| Off/Inactive | White | `#FFFFFF` | Durmuş ekipman |
| Alarm (Critical) | Red | `#FF0000` | Acil müdahale gerektirir |
| Warning | Yellow | `#FFFF00` | Dikkat (Limit aşımı vb.) |
| Abnormal | Orange | `#FFA500` | Beklenmeyen durum (örn. manuel mod) |
Geleneksel vs HP-HMI Karşılaştırması
| Özellik | Geleneksel | HP-HMI |
| Tank gösterimi | 3D render | Basit dikdörtgen |
| Pompa | Fotoğrafik ikon | Daire + üçgen |
| Analog değer | Büyük sayısal | Trend + bar + sayı |
| Arka plan | Beyaz/mavi | Gri |
| Animasyon | Çok, dikkat dağıtıcı | Minimum, anlamlı |
| Renk sayısı | 10+ | 5-6 |
HMI Tasarım Süreci
Aşama 1: Gereksinim Analizi
Cevaplanacak sorular:
– Kullanıcı kim? (Operatör, teknisyen, mühendis)
– Ne görmesi gerekiyor?
– Ne kontrol etmesi gerekiyor?
– Kaç dil gerekli?
– Panel boyutu ve çözünürlük?
– Çalışma ortamı?
Aşama 2: Navigasyon Tasarımı
Hiyerarşik yapı:
Level 0: Fabrika Overview
├── Level 1: Alan/Hat Overview
│ ├── Level 2: Makine Detay
│ │ └── Level 3: Bileşen Detay
│ └── Level 2: Başka Makine
└── Cross-functional
├── Alarm Summary
├── Trend Display
├── settings
└── Diagnostics
Aşama 3: Ekran Standardizasyonu
Template’ler:
– Header (logo, tarih, kullanıcı, alarm özeti)
– Footer (navigasyon butonları, goto)
– Faceplate (motor, vana, analog)
Aşama 4: Sembol (Faceplate) Tasarımı
Motor Faceplate örneği:
| Durum | Görsel |
| Durdu | Gri daire + siyah çerçeve |
| Çalışıyor | Yeşil daire |
| Arızalı | Kırmızı çerçeve + alarm ikonu |
| Manuel mod | Mavi “M” göstergesi |
| Maintenance | Turuncu wrench ikonu |
Aşama 5: Alarm Tasarımı
ISA-18.2 uyumlu alarm gösterimi:
– Öncelik bazlı renk
– Acknowledge durumu
– Alarm shelf
– Audible alarm entegrasyonu
Aşama 6: Test ve Validasyon
– Screen by screen review
– Operatör feedback
– Usability test
– Night shift test (düşük aydınlatma)
HMI Platform Uzmanlığımız
Siemens
Panel bazlı:
| Panel | Ekran | Özellik |
| Basic Panel (KTP) | 4-15″ | Ekonomik |
| Comfort Panel (TP/KP) | 4-22″ | Orta segment |
| Unified Comfort | 7-22″ | HTML5, modern |
Yazılım:
– WinCC Unified (TIA Portal)
– WinCC Advanced/Professional
– Template, faceplate geliştirme
Omron
– NA serisi (Sysmac HMI)
– NB serisi (ekonomik)
– NS serisi (eski)
Weintek
– cMT serisi (tablet benzeri, ekonomik)
– eMT serisi (klasik)
– EasyBuilder Pro yazılımı
Web-Based HMI
Ignition Perspective:
– Sınırsız istemci
– HTML5 tabanlı
– Responsive design
– Mobile native
Çoklu Dil Desteği
Türkiye’de fabrikalarda sık ihtiyaç:
– Türkçe (operatör)
– İngilizce (mühendis, yabancı müşteri)
– Almanca (Avrupa ihracat)
– Rusça (Rusya/BDT ihracat)
Uygulama:
– Unicode desteği (Kiril, Arap)
– Runtime dil değişimi
– Translation table yönetimi
Örnek: Proses Tesisi HMI Modernizasyonu
Tesis: Kimya üretim tesisi, 25 yıllık SCADA sistemi
Mevcut Durum:
– Eski grafik görünüm (3D tanklar, göz yoran)
– Kalabalık ekranlar (300+ tag/sayfa)
– Navigasyon kafa karıştırıcı
– Alarm sel (günde 1000+ alarm)
– Yeni operatör eğitimi: 3 hafta
Yapılan Modernizasyon:
Tasarım felsefesi:
– HP-HMI prensiplerine geçiş
– ISA-18.2 alarm rasyonalizasyonu
– ISA-101 uyumlu görsel standartlar
Yeni sistem:
– Siemens WinCC Professional
– 8 operatör istasyonu
– Özel faceplate kütüphanesi
– Standart template’ler
Ekran yapısı:
– Level 0: Tesis overview (tüm üniteler)
– Level 1: Ünite overview (reaktör-1, reaktör-2, vs.)
– Level 2: Ekipman detay (pompa, vana, ölçüm)
– Cross-functional: Alarm, trend, rapor
Sonuçlar:
| Metrik | Önce | Sonra | İyileşme |
| Alarm sayısı | 1000+/gün | <150/gün | -%85 |
| Operatör eğitim | 3 hafta | 3 gün | -%85 |
| Hata oranı (operatör) | 12/ay | 2/ay | -%83 |
| Proses sapması tepki | 5+ dk | <1 dk | -%80 |
| Operatör memnuniyeti | Düşük | Yüksek | – |
HMI Tasarım Standartları
ISA-101: HMI Tasarım Standardı
| Bölüm | Kapsam |
| ISA-101.01 | Terminoloji ve kavramlar |
| ISA-TR101.01 | Uygulama kılavuzu |
Diğer Referanslar
– EEMUA 201: Alarm yönetimi
– NUREG-0700: Nükleer HMI
– ISO 9241: Ergonomik tasarım
HMI Panel Donanım Seçimi
| Kriter | Değerlendirme |
| Ekran boyutu | Görüntüleme mesafesi, veri miktarı |
| Çözünürlük | HD (1280×800) veya Full HD |
| Dokunmatik | Resistive (eldivenle) vs Capacitive (hassas) |
| IP koruma | IP65/67 (yıkanabilir) |
| Sıcaklık aralığı | Extended range (-20 to 60°C) |
| Sertifikalar | CE, UL, ATEX (patlayıcı ortam) |
Neden AveA Otomasyon?
🎨 HP-HMI Uzmanlığı
ISA-101 ve High Performance HMI prensipleri
📐 Standart Kütüphane
Hazır faceplate’ler, template’ler, hızlı geliştirme
🌐 Multi-Platform
Siemens, Weintek, Ignition
🌍 Çoklu Dil
TR/EN/DE/RU/AR dil desteği
⏰ Destek
Uzaktan erişim, hızlı müdahale
Hemen İletişime Geçin
📞 Telefon / WhatsApp: +90 533 454 52 32
📧 E-posta: info@aveaotomasyon.com
🌐 Web: www.aveaotomasyon.com/
Operatörlerinize güç verin. Profesyonel HMI tasarımı ile tanışın.