Fabrikanızda kaç makine çalışıyor? Son 24 saatte ne kadar enerji harcandı? Hangi depo seviyesi kritik?
Bu soruların cevabını ani bir şekilde veremeyen işletmeler, modern rekabette geride kalır.
SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition), tüm üretim verilerinizi tek bir merkeze toplayarak:
– Gerçek zamanlı izleme sağlar
– Tarihsel verileri depolar (Historian)
– Alarm yönetimi ile anında müdahale imkanı verir
– Uzaktan erişim ile her yerden kontrol sunar
AveA Otomasyon olarak, küçük atölyelerden büyük tesislere kadar her ölçekte SCADA çözümleri kuruyoruz.
SCADA vs MES: Fark Nedir?
SCADA anlık kontrol (Vana aç/kapa) yaparken, MES Sistemleri iş emri ve verimlilik (OEE) odaklıdır. İkisi entegre çalışmalıdır.
SCADA Mimarisi: Teknik Derinlik
Modern bir SCADA sistemi Purdue Modeline (ISA-95) uygun olarak katmanlı yapıda tasarlanmalıdır:
#### Tipik Sistem Mimarisi
┌─────────────────────────────────────────────┐
│ Level 4: Business Logistics (ERP) │
│ (SAP / Oracle / Microsoft) │
└─────────────────────┬───────────────────────┘
│
┌─────────────────────▼───────────────────────┐
│ Level 3: Operations Management (MES) │
│ (OEE / Scheduling / Maintenance / Lab) │
└─────────────────────┬───────────────────────┘
│
┌─────────────────────▼───────────────────────┐
│ Level 2: Supervisory Control (SCADA) │
│ │
│ ┌───────────────┐ ┌───────────────┐ │
│ │ SCADA Server │◄───►│ Historian │ │
│ │ (Redundant) │ │ (SQL/PI) │ │
│ └───────▲───────┘ └───────▲───────┘ │
│ │ │ │
│ ┌──┴─────────────────────┴───┐ │
│ │ Control Network │ │
│ └──────────────┬─────────────┘ │
└───────────────────────┼─────────────────────┘
│
┌───────────────────────▼─────────────────────┐
│ Level 1: Local Control (PLC / RTU) │
│ [PLC-1] [PLC-2] [Remote IO] │
└───────┬────────────┬─────────────┬──────────┘
│ │ │
┌───────▼────────────▼─────────────▼──────────┐
│ Level 0: Field Devices (Sensors) │
│ (Pumps / Valves / Motors / Flowmeters) │
└─────────────────────────────────────────────┘
SCADA Bileşenleri Detaylı
| Bileşen | İşlev | Gerekli Protokol |
| SCADA Server | Ana veri toplama merkezi | OPC UA / Modbus / Drivers |
| Historian | Time-series veri arşivi | SQL / NoSQL |
| HMI Client | Operatör ekranları | HTML5 / Native |
| Alarm Server | ISA-18.2 uyumlu bildirim | SMTP / SMS |
Haberleşme Protokolleri
Endüstriyel Protokoller
| Protokol | Kullanım Alanı | Hız | Mesafe |
| OPC UA | Universal standart | Yüksek | TCP/IP üzerinden sınırsız |
| Modbus TCP/RTU | Basit cihazlar | 19.2kbps-10Mbps | 1200m (RTU) |
| PROFINET | Siemens ekosistemi | 100Mbps-1Gbps | 100m/segment |
| EtherNet/IP | Rockwell ekosistemi | 100Mbps-1Gbps | 100m/segment |
| DNP3 | Enerji/Su sektörü | 9.6kbps-115kbps | Uzun mesafe |
| IEC 61850 | Enerji şebekeleri | Yüksek | Substation içi |
| IEC 60870-5-104 | Telemetri | Orta | WAN üzerinden |
Kablosuz Haberleşme
| Teknoloji | Menzil | Bant Genişliği | Uygulama |
| 4G/LTE | Hücresel | 50Mbps+ | Uzak istasyonlar |
| 5G | Hücresel | 1Gbps+ | Kritik gerçek zamanlı |
| LoRaWAN | 10-15km | 27kbps | Sensör ağları |
| Industrial WiFi | 300m | 300Mbps+ | Tesis içi |
| Private LTE | Kampüs | 100Mbps+ | Büyük tesisler |
SCADA ile Neler İzlenir?
Proses Değişkenleri
| Değişken | Sensör Tipi | Sinyal | Örnek |
| Sıcaklık | RTD (Pt100), Thermocouple | 4-20mA, 0-10V | Kazan suyu 85°C |
| Basınç | Piezoelektrik, Strain gauge | 4-20mA | Kompresör 8 bar |
| Seviye | Ultrasonik, Radar, Hidrostatik | 4-20mA, HART | Tank %75 dolu |
| Akış | Elektromanyetik, Vortex, Coriolis | 4-20mA, Pulse | 150 m³/saat |
| Ağırlık | Loadcell | mV/V, 4-20mA | Silo 45 ton |
| pH/İletkenlik | Elektrot | 4-20mA | pH 7.2 |
| Güç | Güç analizörü | Modbus | 450 kW, PF 0.92 |
Dijital Durumlar
– Makine çalışıyor/durdu
– Vana açık/kapalı
– Alarm aktif/normal
– Koruma düşmüş/normal
– Motor aşırı yük/normal
Historian: Tarihsel Veri Yönetimi
Neden Historian Kritik?
Standart SQL veritabanları proses verileri için tasarlanmamıştır:
– Saniyede binlerce tag güncellemesi
– Yıllarca veri saklama
– Trend analizi için optimize edilmiş sorgular
– Sıkıştırma algoritmaları (swinging door, lossy/lossless)
Popüler Historian Platformları
| Platform | Özellik | Kapasite |
| OSIsoft PI | Sektör standardı, pahalı | Milyonlarca tag |
| Ignition Historian | Uygun fiyat, sınırsız | Yüz binlerce tag |
| Wonderware Historian | AVEVA ekosistemi | Milyonlarca tag |
| GE Proficy Historian | GE entegrasyonu | Yüz binlerce tag |
| InfluxDB | Açık kaynak, IIoT odaklı | Sınırsız |
Veri Saklama Stratejisi
Ham veri (1 sn) → 7 gün
Ortalama (1 dk) → 30 gün
Ortalama (15 dk) → 1 yıl
Ortalama (1 saat)→ 5 yıl
Alarm Yönetimi: ISA-18.2 Standardı
Alarm Önceliklendirme
| Öncelik | Renk | Tepki Süresi | Örnek |
| Kritik | Kırmızı yanıp sönen | Saniyeler | Acil duruş, yangın |
| Yüksek | Kırmızı | Dakikalar | Tank taşma riski |
| Orta | Sarı | 30 dakika | Pompa arızası |
| Düşük | Mavi | Vardiya içi | Bakım hatırlatma |
| Bilgi | Beyaz | – | Sistem log |
Alarm Rasyonalizasyonu
Kötü tasarlanmış sistemlerde alarm seli yaşanır:
– Operatör dakikada 10+ alarm görür
– Önemli alarmlar gözden kaçar
– ISA-18.2 bu sorunu çözer
Hedefler:
– Saatlik alarm: <6 – Alarm onaylama oranı: >95%
– Standing alarm: <10
SCADA Yazılım Platformları: Detaylı Karşılaştırma
Siemens WinCC
Versiyonlar:
– WinCC Basic/Comfort/Advanced (TIA Portal entegre, HMI odaklı)
– WinCC Professional (SCADA, 4096 tag’den başlar)
– WinCC OA (Open Architecture, büyük dağıtık sistemler)
Avantajlar:
– TIA Portal ile tam entegrasyon
– Siemens PLC’lerle performans optimizasyonu
– Geniş sektör şablonları
Dezavantajlar:
– Tag başına lisans maliyeti
– Windows bağımlılığı
Inductive Automation Ignition
Özellikler:
– Sınırsız tag, sınırsız istemci – tek sunucu lisansı
– Java tabanlı, cross-platform (Windows, Linux, macOS)
– Modüler mimari (Vision, Perspective, MES, EAM)
– Web tabanlı istemciler (HTML5)
– SQL veritabanı entegrasyonu
Avantajlar:
– Maliyet etkin (özellikle çok tag için)
– Modern web teknolojileri
– Hızlı geliştirme
Dezavantajlar:
– Türkiye’de daha az yaygın
– Yerel destek sınırlı
Schneider Citect SCADA
Özellikler:
– Büyük dağıtık sistemler
– Redundancy seçenekleri
– Clustering
Avantajlar:
– Su/Atıksu, Enerji sektörlerinde güçlü
– Yüksek güvenilirlik
AVEVA (Wonderware) InTouch
Özellikler:
– 25+ yıllık olgunluk
– System Platform mimarisi
– OMI (Operations Management Interface)
Avantajlar:
– Zengin grafik kütüphanesi
– Proses endüstrilerinde yaygın
OT Güvenliği: IEC 62443
Neden SCADA Güvenliği Kritik?
– 2021 Colonial Pipeline saldırısı (ABD)
– 2015 Ukrayna elektrik şebekesi saldırısı
– Türkiye’de de hedef alınan altyapılar
Güvenlik Katmanları
┌─────────────────────────────────────────────┐
│ KURUMSAL AĞ (IT) │
├─────────────────────────────────────────────┤
│ DMZ (Demilitarized Zone) │
│ Historian Mirror | Patch Server | Jump Host│
├─────────────────────────────────────────────┤
│ ENDÜSTRİYEL AĞ (OT) │
│ SCADA Server | HMI | Engineering WS │
├─────────────────────────────────────────────┤
│ KONTROL AĞI │
│ PLC | RTU | Safety Systems │
└─────────────────────────────────────────────┘
Güvenlik Önlemleri
| Önlem | Açıklama |
| Segmentasyon | IT/OT ağ ayrımı, VLAN |
| Firewall | Endüstriyel firewall, Fortinet, Palo Alto |
| Kimlik Doğrulama | Active Directory entegrasyonu, MFA |
| Yetkilendirme | Role-based access control (RBAC) |
| Şifreleme | TLS 1.3, VPN (IPSec, OpenVPN) |
| Güncelleme | WSUS, patch yönetimi |
| İzleme | IDS/IPS, SIEM entegrasyonu |
| Yedekleme | PLC program yedekleme, config backup |
Örmek: Organize Sanayi Bölgesi Su Arıtma
Tesis: OSB içme suyu arıtma (günlük 50.000 m³)
Kapsam:
– 8 terfi pompa istasyonu (uzak lokasyonlar)
– Ana arıtma tesisi (koagülasyon, flokülasyon, çöktürme, filtrasyon, dezenfeksiyon)
– 3 temiz su deposu
– Dağıtım şebekesi (basınç izleme)
Kurulan Sistem:
– SCADA: Ignition 8.1, 2x redundant sunucu
– Historian: Ignition Tag Historian + PostgreSQL
– PLC: 45x Siemens S7-1200 (pompa istasyonları)
– Ana Tesis: 2x Siemens S7-1500 (redundant)
– Haberleşme: 4G modem + VPN (istasyonlar), fiber (ana tesis)
– İstemci: 5 operatör PC, 3 mühendis PC, 10 web istemci
– Mobil: iOS/Android uygulama (Perspective)
Teknik Detaylar:
– Tag sayısı: 8.500+
– Historian veri saklama: 5 yıl
– Alarm sayısı: 1.200 (rasyonalize edilmiş)
– Rapor: Günlük/haftalık/aylık otomatik e-mail
Sonuçlar:
| Metrik | Önce | Sonra | İyileşme |
| Arıza tespit süresi | 2-4 saat | <5 dakika | %95 |
| Gece nöbetçi | 3 kişi/gece | 1 kişi (uzaktan) | %66 tasarruf |
| Klor tüketimi | 100 kg/gün | 85 kg/gün | %15 |
| Enerji tüketimi | 4.2 kWh/m³ | 3.7 kWh/m³ | %12 |
| Raporlama süresi | 4 saat/hafta | Otomatik | %100 |
| Çevre uyumu | Manuel takip | Otomatik kayıt | %100 |
SCADA Proje Bütçeleme
Maliyet Kalemleri
| Kalem | Oran |
| Yazılım lisansları | %25-35 |
| Donanım (sunucu, ağ) | %15-25 |
| Mühendislik (tasarım, programlama) | %30-40 |
| Eğitim ve dokümantasyon | %5-10 |
| Devreye alma | %10-15 |
Neden AveA Otomasyon?
🖥️ Çoklu Platform Uzmanlığı
SCADA projelerinde 20+ yıl deneyim
🔗 Entegrasyon Yetkinliği
OPC UA, Modbus, PROFINET, DNP3, IEC 104 protokolleri
🛡️ Güvenlik Odaklı
IEC 62443 standartlarına uygun tasarım, penetrasyon testi
📱 Modern Çözümler
HTML5 web istemcileri, mobil uygulamalar, bulut entegrasyonu
⏰ Destek
Uzaktan erişim
Ücretsiz SCADA İhtiyaç Analizi
Fabrikanız veya tesisiniz için SCADA çözümü düşünüyor musunuz?
AveA Otomasyon uzmanları:
– Mevcut altyapınızı değerlendirir
– Tag sayısı ve sistem boyutlandırma yapar
– Platform karşılaştırması sunar
– Bütçe tahmini ve ROI hesabı yapar
– Uygulama yol haritası çizer
Ücretsiz danışmanlık için hemen arayın.
Hemen İletişime Geçin
📞 Telefon / WhatsApp: +90 533 454 52 32
📧 E-posta: info@aveaotomasyon.com
🌐 Web: www.aveaotomasyon.com/
Fabrikanızı avucunuza sığdırın. SCADA ile tanışın.