Türkiye, dünya mermer rezervlerinin yaklaşık yüzde kırkına sahip olan ve küresel mermer ihracatında lider konumda bulunan bir ülkedir. Afyon, Bilecik, Burdur, Denizli ve Eskişehir başta olmak üzere pek çok ilde faaliyet gösteren mermer işleme tesisleri, sektörün bel kemiğini oluşturur. Ancak artan rekabet, kalite beklentileri ve enerji maliyetleri, mermer sektöründe otomasyonu artık bir lüks değil zorunluluk haline getirmiştir.

Bu yazıda, mermer ve doğal taş işleme tesislerinde otomasyon uygulamalarını kapsamlı şekilde ele alıyoruz. CNC köprü kesim makinelerinden gang testere kontrolüne, parlatma hattı otomasyonundan su geri dönüşüm sistemlerine kadar tüm süreçleri inceliyoruz. Avea Otomasyon olarak mermer sektöründeki çözümlerimizi de paylaşıyoruz.

Türkiye Mermer Sektörüne Genel Bakış

Türkiye, yılda 12 milyon tonun üzerinde doğal taş üretimi ile dünyada ilk sıralarda yer almaktadır. Sektör, Türkiye’nin toplam ihracatında önemli bir paya sahiptir ve yüz binlerce kişiye istihdam sağlamaktadır.

Başlıca Mermer Havzaları

• Afyonkarahisar: Beyaz mermer, traverten ve oniks çeşitleri ile Türkiye’nin en büyük mermer üretim merkezi.
• Bilecik: Bilecik Bej ve Crema Nova gibi dünyaca ünlü mermer türlerinin kaynağı.
• Burdur: Burdur Bej mermeri ile uluslararası pazarlarda güçlü konuma sahip.
• Denizli: Traverten üretiminde dünya lideri.
• Eskişehir ve çevresi: Gelişen mermer işleme sanayisi ile bölgesel bir merkez.

Bu havzalardaki tesislerin büyük çoğunluğu, rekabet gücünü artırmak için otomasyon yatırımlarına yönelmektedir. Eskişehir ve çevresindeki otomasyon çözümleri bu dönüşümde önemli bir rol oynamaktadır.

CNC Köprü Kesim Makinesi Otomasyonu

CNC köprü kesim (bridge saw) makineleri, mermer plaka ve blokların hassas ölçülerde kesilmesini sağlayan en temel işleme ekipmanlarıdır. Modern CNC köprü kesim makinelerinin otomasyonu, üretim hızını ve kalitesini doğrudan etkiler.

CNC Köprü Kesim Otomasyon Bileşenleri

• CNC kontrol ünitesi: Kesim programlarının yüklendiği ve yönetildiği ana kontrol sistemi.
• Servo motorlar ve sürücüler: X, Y, Z eksenlerinde hassas pozisyonlama için servo sistemler kullanılır.
• Disk hız kontrolü: Mermer türüne göre kesim diski devir ayarı.
• Su soğutma sistemi: Kesim sırasında disk soğutma ve toz bastırma.
• Lazer hizalama: Kesim hattının hassas belirlenmesi.
• Otomatik disk değiştirme: Farklı kesim profilleri için otomatik takım değişimi.

Kesim Optimizasyonu

Modern CNC yazılımları, mermer plakalardan maksimum verim alınması için nesting (yerleştirme) optimizasyonu yapar. Bu sayede fire oranı yüzde otuzlardan yüzde ona kadar düşürülebilir. Yazılım, plaka boyutlarını tarayarak en verimli kesim planını otomatik olarak oluşturur.

Çok Eksenli Kesim

5 eksenli CNC köprü kesim makineleri, düz kesimin yanı sıra açılı kesim, profil kesim ve 3D şekillendirme yapabilir. Bu makinelerin otomasyonu, karmaşık mimari projelerde (sütun başlıkları, bordür profilleri, lavabo oyma) büyük avantaj sağlar.

Gang Testere (Katrak) Kontrolü

Gang testere veya katrak, mermer bloklarının plaka haline getirilmesinde kullanılan büyük ölçekli kesim makinesidir. Bir bloktan aynı anda onlarca plaka kesilebilir.

Gang Testere Otomasyon Parametreleri

• İlerleme hızı kontrolü: Mermer sertliğine göre otomatik ilerleme hızı ayarı.
• Salınım kontrolü: Testere çerçevesinin salınım frekansı ve genliği.
• Gergi kontrolü: Testere bıçaklarının gerginlik ayarı.
• Aşındırıcı dozajlama: Çelik bilye ve kireç karışımının otomatik dozajlanması.
• Su debisi kontrolü: Soğutma ve aşındırıcı taşıma için su akış kontrolü.
• Blok pozisyonlama: Bloğun araba üzerinde hassas konumlandırılması.

Verimlilik Artışı

Otomatik gang testere kontrolü ile kesim süresi yüzde yirmiye kadar kısalırken, bıçak ömrü yüzde otuz oranında uzar. Ayrıca plaka kalınlık homojenliği önemli ölçüde iyileşir.

Parlatma Hattı Otomasyonu

Mermer plakalar kesildikten sonra yüzey parlatma işleminden geçer. Parlatma hattı, birden fazla kafanın sıralı çalıştığı uzun bir konveyör sistemidir.

Parlatma Hattı Bileşenleri

• Konveyör sistemi: Plakaların sabit hızda taşınması.
• Parlatma kafaları: Farklı grit değerlerinde aşındırıcılar (36’dan 10000’e kadar).
• Basınç kontrolü: Her kafanın plakaya uyguladığı basıncın ayarı.
• Osilasyon kontrolü: Kafaların yanal hareket genliği ve frekansı.
• Su ve kimyasal dozajlama: Parlatma sıvısı ve soğutma suyu kontrolü.
• Parlaklık ölçüm: Hat sonunda otomatik gloss metre ile kalite kontrolü.

Adaptif Parlatma Kontrolü

Gelişmiş parlatma hatlarında, her plakanın yüzey durumu sensörlerle analiz edilir ve parlatma parametreleri otomatik olarak ayarlanır. Bu adaptif kontrol sayesinde farklı mermer türleri aynı hatta işlenebilir ve tutarlı parlaklık değerleri elde edilir.

Kalınlık Ölçüm ve Sınıflandırma Sistemleri

Mermer plakalarının kalınlık toleransı, özellikle ihracat pazarlarında kritik bir kalite parametresidir.

Kalınlık Ölçüm Teknolojileri

• Ultrasonik ölçüm: Temassız kalınlık ölçümü.
• Lazer triangülasyon: Yüksek hassasiyetli yüzey profili çıkarma.
• Mekanik kaliper: Geleneksel temaslı ölçüm.

Otomatik Sınıflandırma

Kalınlık ölçümünün ardından plakalar otomatik olarak sınıflandırılır:

• Kalınlık sınıfı: 1 cm, 2 cm, 3 cm gibi standart kalınlıklara göre.
• Kalite sınıfı: Birinci kalite, ikinci kalite, fire.
• Renk ve desen: Görüntü işleme sistemleri ile renk ve damar yapısına göre eşleştirme.
• Boyut: Plaka ebatlarına göre gruplama.

Otomatik sınıflandırma, manuel sınıflandırmaya göre hem daha hızlı hem de daha tutarlıdır. İnsan hatasını ortadan kaldırarak müşteri memnuniyetini artırır.

Su Geri Dönüşüm Otomasyonu

Mermer işleme tesisleri büyük miktarda su tüketir. Kesim, parlatma ve yıkama işlemlerinde kullanılan su, mermer tozu ve kimyasallarla kirlenir. Su geri dönüşüm sistemleri hem çevresel zorunluluk hem de maliyet tasarrufu açısından kritiktir.

Su Arıtma ve Geri Dönüşüm Adımları

1. Çöktürme havuzu: Kaba partiküllerin yerçekimi ile çöktürülmesi.
2. Flokülasyon: Kimyasal flokülant dozajlama ile ince partiküllerin topaklaştırılması.
3. Lamella çöktürücü: Hızlandırılmış çöktürme.
4. Filtre pres: Çamurun susuzlaştırılması ve katı atık olarak uzaklaştırılması.
5. pH ayarı: Geri dönüşüm suyunun pH değerinin kontrol edilmesi.
6. Depolama ve dağıtım: Arıtılmış suyun prosese geri beslenmesi.

Otomasyon Kontrol Noktaları

• Bulanıklık sensörü (Turbidity): Arıtılmış su kalitesinin sürekli izlenmesi.
• pH sensörü: Asit/baz dengesinin kontrolü.
• Seviye sensörleri: Havuz ve tank seviyelerinin izlenmesi.
• Dozajlama pompaları: Flokülant ve pH ayar kimyasallarının otomatik dozajlanması.
• Filtre pres kontrolü: Otomatik sıkma çevrimi ve kek boşaltma.

Doğru bir su geri dönüşüm otomasyonu ile su tüketimi yüzde doksana kadar azaltılabilir.

Enerji Verimliliği ve Sürücü Sistemleri

Mermer işleme tesislerinde enerji maliyetleri, toplam işletme giderlerinin önemli bir bölümünü oluşturur. Özellikle gang testereler, parlatma hatları ve su pompaları yüksek enerji tüketir.

Enerji Tasarrufu Çözümleri

• Frekans dönüştürücüler (VFD): Pompa ve fan motorlarında enerji verimliliği sağlayan sürücü sistemleri ile yüzde otuz ile elli arasında enerji tasarrufu.
• Yumuşak yol vericiler: Büyük motorların kontrollü kalkışı ile pik akım azaltma.
• Enerji izleme sistemi: Tesis genelinde enerji tüketiminin gerçek zamanlı izlenmesi ve raporlanması.
• Kompanzasyon sistemleri: Reaktif güç kompanzasyonu ile enerji faturası optimizasyonu.
• LED aydınlatma otomasyonu: Hareket ve gün ışığı sensörleri ile aydınlatma kontrolü.

Enerji Yönetim Sistemi

Avea Otomasyon olarak kurduğumuz enerji yönetim sistemleri, tesisin tüm enerji tüketim noktalarını izler, analiz eder ve optimizasyon önerileri sunar. Aylık enerji raporları ile yöneticilere karar destek bilgisi sağlanır.

Avea Otomasyon ve Mermer Sektörü

Avea Otomasyon, Eskişehir ve çevre illerdeki mermer işleme tesislerine kapsamlı otomasyon çözümleri sunmaktadır:

• CNC köprü kesim makinesi otomasyon ve retrofit projeleri.
• Gang testere kontrol sistemi tasarımı ve devreye alma.
• Parlatma hattı otomasyon ve adaptif kontrol çözümleri.
• Kalınlık ölçüm ve sınıflandırma sistemi entegrasyonu.
• Su geri dönüşüm tesisi otomasyon ve izleme sistemleri.
• Enerji yönetim sistemi kurulumu ve optimizasyonu.
• SCADA ve uzaktan izleme çözümleri.

Mermer sektöründe otomasyon yatırımı planlayan tesisler için ücretsiz keşif ziyareti ve fizibilite çalışması gerçekleştiriyoruz. Deneyimli mühendislik ekibimiz, tesisinize özel çözümler tasarlamak için hazırdır.

---

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Mermer işleme tesisinde otomasyon yatırımının geri dönüş süresi ne kadardır?

Mermer işleme tesislerinde otomasyon yatırımının geri dönüş süresi, projenin kapsamına ve tesisin mevcut durumuna göre genellikle 12 ile 24 ay arasında değişir. Enerji tasarrufu, fire azaltma, işçilik optimizasyonu ve kalite artışı gibi faktörler toplam tasarrufu belirler. Avea Otomasyon olarak her proje öncesinde detaylı ROI analizi yaparak yatırımın geri dönüş süresini net olarak ortaya koyuyoruz.

2. Mevcut eski mermer makinelerimi otomasyona geçirebilir miyim?

Evet, mevcut makinelerin büyük çoğunluğu retrofit (yenileme) projesi ile otomasyona kavuşturulabilir. Eski gang testereler, parlatma hatları ve kesim makinelerine PLC kontrol sistemi, servo sürücüler ve sensörler eklenerek modern otomasyon seviyesine ulaştırılabilir. Bu yaklaşım, yeni makine yatırımına göre yüzde elli ile yetmiş oranında maliyet avantajı sağlar.

3. Su geri dönüşüm sistemi otomasyonu zorunlu mudur?

Çevre mevzuatı açısından mermer işleme tesislerinin atık su deşarj limitlerini karşılaması zorunludur. Otomatik su geri dönüşüm sistemi, hem yasal uyumluluğu sağlar hem de su maliyetlerini yüzde doksana kadar azaltır. Ayrıca filtre presten elde edilen mermer çamuru, dolgu malzemesi olarak değerlendirilerek ek gelir kaynağı oluşturabilir. Avea Otomasyon, su geri dönüşüm tesislerinin tam otomasyonunu anahtar teslim olarak gerçekleştirmektedir.

---

Bizi Takip Edin

📷 Instagram: avea.otomasyon
📘 Facebook: Avea Otomasyon
💼 LinkedIn: Avea Otomasyon
📍 Google Maps: Yol Tarifi Alın
📍 Hızlı Ulaşım: g.page/AveAOtomasyon