Endüstriyel makinelerin %80’inde pnömatik sistemler kullanılır:
– Silindir ile itme/çekme/tutma
– Vakum ile kaldırma/taşıma
– Gripper ile kavrama
– Basınçlı hava ile temizleme/kurutma
Doğru tasarlanmamış pnömatik sistem:
– ❌ Aşırı hava tüketimi (enerji israfı)
– ❌ Yavaş çevrim (kapasite kaybı)
– ❌ Arızalar (kirlilik, nem)
– ❌ Bakım maliyeti yüksek
Profesyonel pnömatik otomasyon:
– ✅ Optimize edilmiş hava tüketimi
– ✅ Hızlı ve hassas hareket
– ✅ Temiz ve kuru hava
– ✅ Uzun ömürlü bileşenler
Pnömatik Sistem Bileşenleri
Hava Hazırlama Ünitesi (FRL)
Filtre + Regülatör + Lübrikatör:
| Bileşen | İşlev | Önem |
| Filtre | Toz, nem, yağ ayırma | Valf ve silindir ömrü |
| Regülatör | Basınç sabitlemesi | Tutarlı kuvvet |
| Lübrikatör | Yağlama (opsiyonel) | Uzun ömür |
| Nem Kurutucu | Yoğuşma önlemi | Pas, donma önleme |
Filtre hassasiyeti:
– 40 µm: Genel amaç
– 5 µm: Hassas vanalar
– 0.01 µm: Temiz oda, gıda
Valf Tipleri
| Valf Tipi | Açıklama | Kullanım |
| 3/2 | 3 yol, 2 pozisyon | Tek etkili silindir |
| 5/2 | 5 yol, 2 pozisyon | Çift etkili silindir |
| 5/3 | 5 yol, 3 pozisyon | Orta pozisyon (durma) |
| Oransal | Analog basınç/akış | Hassas kontrol |
| Servo-pnömatik | Yüksek hassasiyet | Pozisyonlama |
Valf Aktüatör Tipi
| Tip | Açıklama | Hız |
| Solenoid (elektrik) | Direkt bobinli | Hızlı (10-30 ms) |
| Pilot | Ön kademe yardımlı | Orta |
| Mekanik | Buton, pedal | Elle |
| Pnömatik | Hava pilotu | Uzak kontrol |
Silindir Tipleri
| Tip | Açıklama | Uygulama |
| ISO 15552 | Standart profil | Genel amaç |
| Compact (ISO 21287) | Kısa yapı | Dar alan |
| Rodless | Mil dışarı çıkmaz | Uzun strok |
| Guided | Kızak silindir | Hassas, yük taşır |
| Rotary | Döner hareket | Döndürme |
| Gripper | 2-3 parmak kavrama | Parça tutma |
Valf Adası Sistemleri
Valf Adası Nedir?
Birden fazla valfin tek manifold üzerinde toplanması:
– Kompakt montaj
– Tek hava besleme
– Fieldbus haberleşme
– Entegre I/O
Popüler Valf Adası Sistemleri
| Marka | Seri | Özellik |
| Festo | CPX/VTUG | Modüler, çoklu fieldbus |
| Festo | MPA-S | Kompakt, ekonomik |
| SMC | SY serisi | Geniş akış, hızlı |
| SMC | EX600 | I/O + valf entegre |
| Camozzi | Series 3 | Ekonomik |
| Aventics (Emerson) | G3 | Ağır sanayi |
Fieldbus Entegrasyonu
| Protokol | Avantaj |
| PROFINET | Siemens uyumu, hızlı |
| EtherNet/IP | Rockwell uyumu |
| EtherCAT | Ultra hızlı |
| IO-Link | Sensör entegrasyonu |
Pnömatik Hesaplamalar
Silindir Kuvveti
F = P × A × η
F: Kuvvet (N)
P: Basınç (bar × 10 = N/cm²)
A: Piston alanı (cm²)
η: Verim (~0.7-0.85)
Örnek:
Ø63 silindir, 6 bar
A = π × (6.3/2)² = 31.17 cm²
F = 6 × 10 × 31.17 × 0.8 = 1496 N ≈ 150 kg
Hava Tüketimi
Q = (V × n × (P+1)) / P_atm
Q: Tüketim (L/dk)
V: Silindir hacmi (L)
n: Çevrim sayısı (1/dk)
P: Çalışma basıncı (bar)
P_atm: 1 bar
Örnek:
Ø50 × 200 strok, 10 çevrim/dk, 6 bar
V = π × 2.5² × 20 = 392.7 cm³ = 0.393 L (her yön)
Q = 0.393 × 2 × 10 × 7 / 1 = 55 L/dk
Silindir Hızı
v = Q / A
v: Hız (m/sn)
Q: Akış (L/sn)
A: Piston alanı (cm²)
Hız kontrolü:
- Hız ayar valfi (meter-out/meter-in)
- Quick exhaust valve (hızlı egzoz)
- Cushioning (son darbe sönümleme)
Enerji Verimliliği
Hava Kaçaklarının Maliyeti
1 mm² delik @ 6 bar = ~1.5 L/dk kaçak
Yıllık maliyet hesabı:
Kaçak: 100 L/dk (tipik fabrika)
Kompresör güç tüketimi: ~7 kW/m³/dk
100 L/dk = 0.1 m³/dk → 0.7 kW
Yıllık enerji: 0.7 × 8760 saat = 6132 kWh
Maliyet: 6132 × 3.5 TL = 21.462 TL/yıl
Tasarruf Yöntemleri
| Yöntem | Tasarruf |
| Kaçak tespiti (ultrasonik) | %20-30 |
| Basınç optimizasyonu (6→5.5 bar) | %8-10 |
| Doğru silindir boyutu | %15-20 |
| VSD kompresör | %20-30 |
| Merkezi kapatma | %5-10 |
PLC ile Pnömatik Kontrol
Temel Kontrol Döngüsü
1. Başlat butonu → PLC
2. PLC → Valf 1 açık (silindir ileri)
3. İleri sensör → PLC
4. PLC → Valf 2 açık (kavrama kapat)
5. Zamanlayıcı → PLC
6. PLC → Valf 1 kapat (silindir geri)
7. Geri sensör → PLC
8. Çevrim tamamlandı
Sensör Tipleri
| Sensör | Uygulama | Çıkış |
| Reed switch | Piston pozisyonu | PNP/NPN |
| Hall effect | Piston pozisyonu | PNP/NPN |
| Proximity (ind.) | Metal parça tespiti | PNP/NPN |
| Vakum switch | Vakum onayı | PNP/Analog |
| Basınç switch | Basınç durumu | PNP/NPN |
Örnek: Paketleme Makinesi Pnömatik Revizyonu
Makine: Koli kapatma makinesi, 15 yıllık
Mevcut Durum:
– Dağınık valf montajı (20+ ayrı valf)
– Hava kaçakları yaygın
– Arıza tespiti zor
– Çevrim yavaş
Yapılan Revizyon:
Yeni Sistem:
– Festo CPX-E + VTUG valf adası
– PROFINET haberleşme
– Merkezi FRL (hava hazırlama)
– Paslanmaz bağlantılar
– Flow control valve (her silindire)
Sonuçlar:
| Metrik | Önce | Sonra | İyileşme |
| Valf sayısı | 20+ ayrı | 16 valf adası | Kompakt |
| Hava tüketimi | 450 L/dk | 280 L/dk | -%38 |
| Arıza tespit | Saatler | Saniyeler | Diagnostics |
| Çevrim süresi | 4.2 sn | 3.4 sn | -%19 |
| Bakım süresi | 4 saat/ay | 1 saat/ay | -%75 |
Neden AveA Otomasyon?
🔧 Pnömatik Tasarım
Silindir boyutlandırma, devre tasarımı
📦 Valf Adası Entegrasyonu
Festo, SMC, Camozzi
🔗 PLC Bağlantısı
PROFINET, EtherNet/IP, IO-Link
📈 Enerji Optimizasyonu
Kaçak tespiti, basınç optimizasyonu
⏰ Destek
Hızlı arıza müdahalesi
Hemen İletişime Geçin
📞 Telefon / WhatsApp: +90 533 454 52 32
📧 E-posta: info@aveaotomasyon.com
🌐 Web: www.aveaotomasyon.com/
Pnömatik sisteminizi optimize edin. Verimlilikle tanışın.