“Neden Başkası Yarı Fiyatına Yapıyor?”

Bir fabrika müdürü veya işletme sahibi olarak, masanızda iki teklif duruyor olabilir. Biri Avea Otomasyon‘dan, diğeri ise “merdiven altı” tabir edilen bir firmadan. Ve arada ciddi bir fiyat farkı var.
Peki, o ucuz teklifin içinde ne yok? Ve bu size gelecekte neye mal olacak?

1. Vendor Lock-in (Tedarikçi Kilidi) Riski

Bazı otomasyon firmaları, projeyi ucuza yapıp sizi kendilerine “mahkum” etmek isterler.
* Tuzak: PLC şifresini size vermezler. HMI ekranındaki marka logosunu bile değiştiremezsiniz.
* Sonuç: Ufak bir hız ayarı değişikliği için bile o firmayı çağırmak ve fahiş servis ücretleri ödemek zorunda kalırsınız.
* Avea Farkı: Biz, açık kaynak (open source) felsefesine yakın dururuz. Projenin kaynak kodlarını, şifrelerini ve elektrik şemalarını iş bitiminde size teslim ederiz. Makinenin sahibi sizsiniz, biz değiliz.

2. Fikri Mülkiyet (IP) ve Kaynak Kod Güvenliği

Makinenizin çalışma senaryosu (reçetesi), firmanızın ticari sırrıdır.
* Risk: Ucuz firmalar, sizin makineniz için yazdıkları kodu kopyalayıp rakibinize satabilirler.
* Çözüm: Avea Otomasyon ile yapılan sözleşmelerde Gizlilik Anlaşması (NDA) standarttır. Kodlarınızın mülkiyeti ve güvenliği garanti altındadır.

3. “Black Box” (Kara Kutu) Donanımlar

• Tuzak: Piyasada bulunmayan, özel üretim elektronik kartlar veya markası silinmiş çipler kullanmak.
• Sonuç: O kart bozulduğunda, yenisini sadece o firmadan (eğer firma hala batmadıysa) alabilirsiniz.
• Avea Farkı: Biz sadece Siemens, Delta, Omron, Schneider gibi dünyanın her yerinde raf ürünü olarak bulunabilen endüstriyel standart donanımlar kullanırız. Bize ulaşamasanız bile parçayı elektrikçiden alıp takabilirsiniz.

4. Siber Güvenlik Açıkları

Ucuza mal etmek için kullanılan lisanssız (crackli) Windows sürümleri veya güvenliksiz uzaktan bağlantı portları, fabrikanızı Ransomware (Fidye Yazılımı) saldırılarına açık hale getirir. 3 kuruş kar edeyim derken, tüm üretim verilerinizi şifreleyen bir hacker grubuna binlerce dolar ödemek zorunda kalabilirsiniz.

5. Garanti ve Teknik Destek Eksikliği

Ucuz otomasyon firmalarının en kritik eksikliklerinden biri, proje tesliminden sonra ortadan kaybolmalarıdır. İlk birkaç ay her şey yolunda gider; ancak asıl sorunlar garanti süreci başladığında ortaya çıkar.

• Garanti Yok veya Kağıt Üzerinde: Birçok düşük bütçeli firma, sözleşmede garanti maddesi bulundurmaz ya da bulundursa bile uygulamaz. Arıza olduğunda “bu kullanım hatasıdır” diyerek sorumluluktan kaçarlar.
• Yedek Parça Tedarik Sorunu: Kullanılan markasız veya az bilinen komponentler için yedek parça bulmak haftalar, hatta aylar sürebilir. Bu süre boyunca üretim hattınız durur ve her duruş günü doğrudan gelir kaybı demektir.
• Uzaktan Erişim Desteği Eksikliği: Profesyonel firmalar, IEC 62443 standartlarına uygun güvenli VPN tünelleri üzerinden uzaktan müdahale edebilir. Ucuz firmalar bu altyapıya sahip değildir; her müdahale için sahaya teknisyen gönderilmesi gerekir ve bu da hem zaman hem maliyet kaybıdır.

Avea Farkı: Avea Otomasyon, her projede minimum 12 ay garanti sunar. Teknik destek hattımız, uzaktan erişim altyapımız ve yerinde müdahale ekibimiz ile arıza sürelerinizi minimuma indiririz.

6. Standart Dışı Mühendislik ve Dokümantasyon Eksikliği

Bir otomasyon projesinin gerçek değeri, sadece çalışan bir makine değil; o makinenin nasıl çalıştığını anlatan mühendislik dokümantasyonudur. Ucuz firmalar bu aşamayı tamamen atlar.

• EPLAN Çizimleri Yok: Profesyonel bir otomasyon projesinde elektrik şemaları olmazsa olmazdır. Ucuz firmalar, el çizimi veya hiçbir şema vermeden pano montajı yapar. Bir kablo koptuğunda hangi kablonun nereye gittiğini bulmak saatler sürer.
• PLC Program Dokümantasyonu Yok: PLC programı yazılır ama fonksiyon blokları açıklanmaz, değişken isimleri anlamsızdır (X1, Y2, Z3 gibi), yorum satırları yoktur. Başka bir mühendis bu kodu devraldığında sıfırdan yazmak daha hızlı olur.
• I/O Listesi ve Kablo Planı Eksik: Hangi sensörün hangi PLC girişine bağlı olduğunu gösteren I/O listesi olmadan, arıza tespiti tamamen deneme-yanılma yöntemiyle yapılır.
• CE Uygunluk Beyanı Yok: Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT) kapsamında gerekli olan risk analizi ve CE belgelendirmesi yapılmaz. Bu durum, olası bir iş kazasında işletme sahibini hukuki olarak savunmasız bırakır.
• As-Built (Yapıldığı Gibi) Çizimler Yok: Proje sırasında yapılan değişiklikler dokümantasyona yansıtılmaz. Elinizdeki şema ile sahadaki gerçek durum birbirini tutmaz.

Avea Farkı: Her projemizde detaylı elektrik şemaları, I/O listeleri, kablo planları, PLC program dokümantasyonu ve kullanıcı kılavuzu teslim edilir. Projelerimiz şema ve pano montaj standartlarına tam uyumludur. Tüm dokümantasyon dijital ve basılı olarak arşivlenir.

7. Toplam Sahip Olma Maliyeti (TCO) Analizi

“Ucuz” otomasyonun gerçek maliyetini anlamak için, sadece ilk yatırım tutarına değil, Toplam Sahip Olma Maliyetine (Total Cost of Ownership) bakmak gerekir.

Yatırımınızın geri dönüş süresini ve gerçek ROI (Yatırım Getirisi) hesaplamasını doğru yapabilmek için TCO analizini mutlaka talep edin.

8. Doğru Otomasyon Firması Nasıl Seçilir?

Ucuz otomasyonun gizli maliyetlerinden korunmanın en etkili yolu, doğru otomasyon firmasını seçmektir. Teklif değerlendirme sürecinizde aşağıdaki kontrol listesini kullanmanızı öneriyoruz:

Teknik Yeterlilik Kontrol Listesi:

• [ ] Firma, daha önce sizin sektörünüzde benzer projeler yapmış mı? Referans listesi ve saha ziyareti imkanı sunuyor mu?
• [ ] Kullanılacak PLC, HMI ve SCADA markaları sözleşmede açıkça belirtilmiş mi? Dünya çapında bilinen ve tedarik edilebilen markalar mı?
• [ ] Proje tesliminde kaynak kodlar, şifreler ve tüm mühendislik dokümantasyonu size verilecek mi? Bu madde sözleşmede yazılı mı?
• [ ] Elektrik şemaları ve I/O listeleri proje kapsamına dahil mi?
• [ ] Garanti süresi ve kapsamı net olarak tanımlanmış mı? SLA (Servis Seviye Anlaşması) var mı?
• [ ] Uzaktan erişim ve teknik destek altyapısı mevcut mu? Destek sunuluyor mu?
• [ ] Gizlilik Anlaşması (NDA) imzalanacak mı? Fikri mülkiyet hakları sözleşmede korunuyor mu?
• [ ] Siber güvenlik önlemleri (güvenlik duvarı, VPN, kullanıcı yetkilendirme) proje kapsamında mı?
• [ ] CE uygunluk beyanı ve risk analizi yapılacak mı?
• [ ] Firma, mühendislik odası kaydı, ISO belgeleri veya teknopark gibi kurumsal referanslara sahip mi?

Dikkat Edilmesi Gereken Kırmızı Bayraklar:

• Teklifte sadece toplam fiyat var, detaylı maliyet dökümü yok.
• “Kaynak kodu vermeyiz, bu bizim ticari sırrımız” diyen firma.
• Referans projelerini gösteremeyen veya saha ziyaretine izin vermeyen firma.
• Garanti süresini sözleşmeye yazmaktan kaçınan firma.
• Kullanılacak donanım markalarını belirsiz bırakan firma (“eşdeğer ürün kullanılacaktır” gibi ifadeler).

Doğru firma seçimi hakkında daha detaylı bilgi için Doğru Otomasyon Firması Seçimi Rehberi yazımızı incelemenizi tavsiye ederiz.

Sonuç

Endüstriyel otomasyon, bir fabrikanın sinir sistemidir. Bu sistemi en ucuza kurmaya çalışmak, kendi sağlığınızda tasarruf yapmaya benzer: kısa vadede cebinizde para kalır, uzun vadede çok daha büyük bedeller ödersiniz.

Bu makalede ele aldığımız gizli maliyetleri özetlersek:

1. Vendor Lock-in sizi tek bir firmaya mahkum eder ve her müdahale için fahiş ücretler ödersiniz.
2. Fikri mülkiyet riskleri ile ticari sırlarınız rakiplerinize sızabilir.
3. Kara kutu donanımlar arızalandığında üretim hattınız günlerce durabilir.
4. Siber güvenlik açıkları fabrikanızı fidye yazılımı saldırılarına açık hale getirir.
5. Garanti ve destek eksikliği her arızayı bir krize dönüştürür.
6. Dokümantasyon eksikliği gelecekteki her bakım ve geliştirme işlemini katlanarak zorlaştırır.

TCO analizi açıkça göstermektedir: ucuz otomasyon, 5 yıllık perspektifte profesyonel çözümlerden 3-4 kat daha pahalıya mal olmaktadır.

Doğru yaklaşım, en düşük fiyatı aramak değil; en yüksek değeri sunan mühendislik ortağını bulmaktır. Avea Otomasyon olarak, projelerinizde şeffaflık, dokümantasyon, garanti ve uzun vadeli destek ile yanınızdayız.

Riske girmeyin. Mühendislik satın alın.

---

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Q: Ucuz otomasyon firması ile profesyonel firma arasındaki fiyat farkı neden bu kadar büyük?

A: Fiyat farkının temel nedeni, profesyonel firmaların maliyet kalemleri arasında mühendislik dokümantasyonu (şemaları, I/O listeleri), lisanslı yazılımlar, endüstriyel standart donanımlar, garanti kapsamı ve proje sonrası teknik destek bulunmasıdır. Ucuz firmalar bu kalemlerin çoğunu atlayarak maliyeti düşürür; ancak bu eksiklikler uzun vadede çok daha yüksek gizli maliyetlere yol açar. TCO analizi bölümümüzde detaylı karşılaştırmayı inceleyebilirsiniz.

Q: Vendor Lock-in (tedarikçi kilidi) durumuna düştüğümü nasıl anlarım ve bu durumdan nasıl çıkabilirim?

A: Vendor Lock-in’in en belirgin işaretleri şunlardır: PLC şifresine sahip değilsiniz, kaynak kodlara erişemiyorsunuz, en basit parametre değişikliği için bile firmayı çağırmak zorundasınız ve kullanılan donanımlar piyasada bulunmuyor. Bu durumdan çıkmak için öncelikle mevcut sisteminizin bir denetimini (audit) yaptırmanız, ardından açık standartlara uygun donanım ve yazılımlarla sistemi yeniden yapılandırmanız gerekir. Doğru otomasyon firması seçimi bu süreçte kritik öneme sahiptir.

Q: Otomasyon projemde hangi dokümantasyonların teslim edilmesini talep etmeliyim?

A: Eksiksiz bir otomasyon projesi tesliminde şu dokümantasyonları mutlaka talep edin: elektrik şemaları, I/O listesi ve kablo planları, PLC program kaynak kodları ve açıklamaları, HMI/SCADA ekran tasarımları ve kaynak dosyaları, kullanıcı ve bakım kılavuzları, CE uygunluk beyanı ve risk analizi raporu, as-built (yapıldığı gibi) çizimler ve test raporları. Tüm bu dokümantasyonların dijital kopyalarının size teslim edileceği sözleşmede açıkça belirtilmelidir.

Q: Otomasyon sistemimde siber güvenlik önlemleri neden önemli ve nelere dikkat etmeliyim?

A: Endüstriyel otomasyon sistemleri giderek daha fazla ağa bağlı hale gelmektedir ve bu durum siber saldırı yüzeyini genişletmektedir. Özellikle Ransomware (fidye yazılımı) saldırıları, üretim hatlarını günlerce durdurabilir ve ciddi mali kayıplara yol açabilir. IEC 62443 siber güvenlik standardı kapsamında şu önlemleri talep edin: endüstriyel güvenlik duvarı, VPN üzerinden güvenli uzaktan erişim, kullanıcı bazlı yetkilendirme, lisanslı işletim sistemleri ve düzenli güvenlik güncellemeleri. Ucuz firmaların crackli yazılım kullanması, fabrikanızı doğrudan hedef haline getirir.

Q: Otomasyon yatırımımın geri dönüş süresini (ROI) nasıl hesaplayabilirim?

A: Otomasyon yatırımının ROI hesaplaması için şu faktörleri değerlendirmeniz gerekir: ilk yatırım maliyeti, yıllık bakım ve işletme giderleri, otomasyon sayesinde sağlanan iş gücü tasarrufu, üretim hızı ve verimlilik artışı, fire ve hata oranlarındaki düşüş, enerji tasarrufu ve plansız duruş sürelerindeki azalma. Profesyonel bir otomasyon projesi genellikle 12-24 ay içinde kendini amorti eder. Detaylı hesaplama yöntemleri için Otomasyon ROI Hesaplama rehberimizi inceleyebilirsiniz. Unutmayın, TCO analizi yapmadan sadece ilk yatırım tutarına bakarak karar vermek yanıltıcıdır.

---

Bizi Takip Edin

Projeniz için en doğru çözümü mü arıyorsunuz? Sosyal medya hesaplarımızdan güncel projelerimizi inceleyebilir veya ofisimizi ziyaret edebilirsiniz.

📷 Instagram: avea.otomasyon
📘 Facebook: Avea Otomasyon
💼 LinkedIn: Avea Otomasyon
📍 Google Maps: Yol Tarifi Alın
📍 Hızlı Ulaşım: g.page/AveAOtomasyon