PLC STOP’a Geçti, Hata LED’i Yanıyor: Ne Yapmalı?

Sabah vardiyası başlarken hat duruyor, paneli açıyorsunuz: PLC STOP konumunda, kırmızı hata LED’i yanıyor. Bu durumda ilk refleks genellikle PLC’yi kapatıp açmak olur. Bazen işe yarar, ama arızanın nedenini de siler. Bu yazıda hattı güvenle geri almak için ilk 15 dakikada neye bakmanız gerektiğini ve neleri yapmamanız gerektiğini anlatıyoruz.

Güvenlik: Panoda ölçüm ve müdahaleyi yalnızca yetkili ve eğitimli personel yapmalıdır. PLC tekrar RUN’a geçtiğinde makine beklenmedik şekilde hareket edebilir; çalıştırmadan önce makine çevresinin boş olduğundan emin olun.

Önce dokunmayın, 3 şeyi kaydedin

1. LED’lerin durumu: Hangi LED yanıyor, hangisi yanıp sönüyor? (RUN, STOP, SF, BF, ERROR, MAINT gibi.) Telefonla fotoğrafını çekin.
2. Operatör panelindeki son alarm: HMI’da alarm listesi varsa en üstteki birkaç mesajın fotoğrafını alın.
3. Hemen öncesinde ne oldu: Elektrik kesintisi, gerilim dalgalanması, programda değişiklik, yeni bir cihaz bağlanması, makinede çarpma, panoya su veya toz girmesi.

Bu üç bilgi, arızanın yarısını çözer. Uzmana ulaştığınızda da ilk soracağı şeyler bunlardır.

LED’ler ne söylüyor?

CPU ailesi	LED	Anlamı
Siemens S7-300 / S7-400	SF (kırmızı)	Sistem hatası: programda veya bir modülde hata
Siemens S7-300 / S7-400	BF (kırmızı)	Haberleşme (PROFIBUS/PROFINET) hatası: bir istasyon veya cihaz düşmüş
Siemens S7-1200 / S7-1500	ERROR (kırmızı)	CPU’da veya bir modülde hata
Siemens S7-1200 / S7-1500	MAINT (sarı)	Bakım talebi; makineyi tek başına durdurmaz
Omron CP1 / CJ	ERR/ALM	Sürekli yanıyorsa ciddi hata (CPU durur), yanıp sönüyorsa hafif hata

LED tek başına “nerede” sorusunu cevaplamaz; sadece hatanın türünü söyler. Asıl cevap tanı arabelleğindedir.

En hızlı cevap: tanı arabelleği

PLC’ler, STOP’a geçmeden önceki olayları bir listeye yazar. Siemens’te buna tanı arabelleği (diagnostic buffer) denir. TIA Portal’da CPU’ya çevrimiçi bağlanıp “Online ve tanılama” bölümünden açılır; S7-300/400’de SIMATIC Manager’da “Modül bilgisi” penceresindedir. Listenin en üstündeki kayıt genellikle STOP’un nedenini, ilgili blok veya modül adresiyle birlikte gösterir.

Bilgisayar ve yazılım yoksa: Operatör panelinizde sistem tanılama ekranı varsa (projede eklenmişse) aynı bilgiyi orada görebilirsiniz.

En sık 6 neden

1. Bir modülün veya uzak I/O istasyonunun düşmesi. Sahadaki ET200 gibi bir istasyonun beslemesi kesilmiş, PROFIBUS konnektörü gevşemiş veya PROFINET kablosu zarar görmüş olabilir. BF LED’i genellikle bunu gösterir.
2. Program hatası. Var olmayan bir veri bloğuna erişim, dizi sınırı dışına yazma gibi hatalar. Bazı CPU’larda programda ilgili hata bloğu (ör. S7-300’de OB121, OB122, OB86) yoksa CPU doğrudan STOP’a geçer.
3. 24 V besleme sorunu. CPU’nun kendisi çalışırken I/O modüllerinin yük beslemesi kesilmiş olabilir. Sigortaları ve 24 V güç kaynağının çıkışını kontrol edin.
4. Bellek kartı veya pil. S7-300’de bellek kartı (MMC) çıkarılırsa CPU STOP’a geçer. Eski CPU’larda pil bitmişse, uzun bir enerji kesintisinden sonra kalıcı veriler kaybolmuş olabilir.
5. Son yapılan değişiklik. Programa son eklenen bir değişiklik, yanlış sürümün yüklenmesi veya bir parametre değişikliği.
6. Pano ortamı. Nem, iletken toz ve aşırı sıcaklık; özellikle “arada bir” yaşanan STOP’ların sık sebebidir. Pano fanını ve filtresini kontrol edin.

Yapılmaması gerekenler

• Tekrar tekrar enerjiyi kesip açmayın. Hata kaydı ve arıza anındaki durum kaybolur; bazı arızalar (ör. besleme kaynaklı) bu sırada büyüyebilir.
• “Bellek sıfırlama” (MRES) yapmayın. Eski bazı CPU’larda program bellek kartında değil RAM’de ise programı tamamen siler.
• Elinizde ne olduğu belli olmayan bir yedeği yüklemeyin. Yanlış sürüm, makinenin yıllardır yapılan ayarlarını geri alabilir.
• Çıkışları zorlayarak (force) veya emniyet devresini köprüleyerek makineyi çalıştırmaya çalışmayın.

Program yedeğiniz var mı?

Arızadan sonra en çok vakit kaybettiren şey, güncel program yedeğinin olmamasıdır. Makinenizin PLC ve HMI programının son çalışan sürümü, şifreleriyle birlikte sizde olmalı. AveA Otomasyon olarak yaptığımız işlerde kaynak kodları ve şifreleri müşteriye teslim ediyoruz; mevcut makineleriniz için de yedek alıp arşivleyebiliriz.

Ne zaman uzman çağırmalı?

Tanı arabelleğine erişemiyorsanız, STOP nedeni bir modül veya CPU arızasını gösteriyorsa ya da hata tekrar ediyorsa beklemeyin. Eskişehir ve çevresinde PLC, HMI ve sürücü arızalarında yerinde destek veriyoruz: Eskişehir otomasyon ve makine arıza servisi. LED’lerin ve HMI alarm ekranının fotoğrafını WhatsApp’tan gönderirseniz durumu önceden değerlendirip doğru ekipmanla geliriz. Telefon: 0533 454 52 32.

PLC’niz Siemens S5 ise yedek parça bulmak zorlaştığı için durum farklıdır: Siemens S5 bakım ve modernizasyonu sayfamıza bakın. Programda kalıcı düzeltme gerekiyorsa: PLC programlama hizmeti.

Sıkça Sorulan Sorular

PLC’yi kapatıp açmak hatayı giderir mi?

Geçici bir haberleşme kopukluğu gibi durumlarda giderebilir, ama arızanın nedeni ortadan kalkmaz ve tanı kayıtları kaybolabilir. Önce LED’lerin ve alarm ekranının fotoğrafını alın, mümkünse tanı arabelleğini okuyun.

Tanı arabelleğini okumak için hangi program gerekir?

Siemens S7-1200 ve S7-1500 için TIA Portal, S7-300 ve S7-400 için STEP 7 (SIMATIC Manager) gerekir. Omron’da CX-Programmer veya Sysmac Studio, Mitsubishi’de GX Works kullanılır. Programın lisanslı ve CPU sürümüyle uyumlu olması gerekir.

Hata LED’i yanıyor ama makine çalışıyor, sorun var mı?

Olabilir. Bazı hatalar CPU’yu durdurmaz ama bir modülün, sensörün veya haberleşme hattının sorunlu olduğunu gösterir. Bu uyarılar genellikle bir sonraki duruşun habercisidir; ilk fırsatta tanı arabelleğine bakılmalıdır.

Not: Bu yazı genel bir rehberdir. LED anlamları ve menü adları CPU modeline ve yazılım sürümüne göre değişebilir; kendi cihazınızın kılavuzunu esas alın.