Üretim kayıtları vardiya sonunda kağıda yazılıyor, ertesi gün biri bunları Excel’e geçiriyor. Toplantıda üretim “1200 adet” diyor, sevkiyat “1100” diyor, kalite fire oranının daha yüksek olduğunu düşünüyor. Herkesin elinde farklı bir rakam var ve kimse kendi rakamından başkasına güvenmiyor.
Duruşların nedeni “arıza” ya da “diğer” diye geçiyor, rakamlar vardiya sonunda tahminle dolduruluyor. Bu sayfa kağıt ve Excel kayıtlarının neden güvenilmez olduğunu ve hangi durumda makineden otomatik veri toplamanın, hangi durumda daha basit bir düzenin doğru cevap olduğunu anlatıyor.
Hemen arayın: 0533 454 52 32 — mesai dışında da arayabilirsiniz.
Bu yazıda (6 başlık)
Sorun neden oluyor?
Kağıtla tutulan üretim kayıtlarının güvenilmez olmasının nedenleri genellikle bunlardır:
- Kayıt işten sonra yapılıyor. Operatör üretim sırasında değil, vardiya sonunda hatırladığını yazıyor. Kısa duruşlar ve küçük fireler bu sırada kaybolur.
- Aynı veri birkaç kez elle aktarılıyor. Kağıttan Excel’e, Excel’den rapora her aktarımda yazım ve toplama hatası riski doğar.
- Tanımlar ortak değil. “Duruş” ne zaman başlar, ayar süresi duruş mu sayılır, fire hangi aşamada sayılır? Herkes farklı anlıyorsa rakamlar karşılaştırılamaz.
- Rakamlar geç geliyor. Sorun ertesi gün ya da hafta sonunda görülüyorsa müdahale için geç kalınmış olur.
- Kayıt tutan kişi baskı hissediyor. Rakamlar kişiyi değerlendirmek için kullanılıyorsa kayıtlar gerçeği değil beklentiyi yansıtmaya başlar.
Çözüm seçenekleri
| Seçenek | Ne zaman mantıklı? | Sınırları |
|---|---|---|
| Standart form, ortak tanımlar, düzenli kontrol | Makine sayısı az, hızlı bir düzen gerekiyor | Kayıt hâlâ insana bağlı ve geç gelir |
| Ortak Excel şablonu veya basit veri giriş ekranı | Kayıtlar dağınık ve önce tek bir yerde toplanması gerekiyor | Elle girişin hata ve gecikme sorunu sürer |
| Makineden otomatik sayım ve durum verisi | Adet, çalışma ve duruş bilgisi makineden alınabiliyor | Duruş nedeni gibi bilgiler yine operatörden gelmelidir |
| Operatör terminali (HMI, tablet, barkod okuyucu) | Duruş nedeni, fire tipi ve iş emri bilgisinin anında girilmesi gerekiyor | Ekranın basit olması ve kullanım alışkanlığının oturması gerekir |
| Basit MES (MES-lite): OEE, duruş ve iş emri takibi | Birden fazla makine izlenecek ve rakamlar yönetimce kullanılacak | Hedefler ve tanımlar netleşmeden kurulursa ekranlar kullanılmaz |
Makine verisinin nasıl toplandığını üretimden veri toplama, izleme ve analiz sistemleri sayfamızda, OEE ve duruş takibini MES sistemleri ve OEE duruş analizi sayfamızda bulabilirsiniz.
Otomasyon hangi durumda mantıklı?
Makineden otomatik veri toplama genellikle şu durumlarda doğru tercihtir:
- Toplantılarda rakamların doğruluğu tartışılıyor ve karar almak zorlaşıyor.
- Kısa ve sık duruşlar olduğu düşünülüyor ama kayıtta görünmüyor.
- Müşteri ya da denetim, üretim ve parti kayıtlarının izlenebilir olmasını istiyor.
- Kayıt tutmak ve raporlamak birilerinin her gün saatlerini alıyor.
- Birden fazla vardiya ve makine aynı ölçütle karşılaştırılmak isteniyor.
Otomasyonun mantıklı olmadığı ya da tek başına yetmediği durumlar:
- Rakamlara bakılıp karar alınacak bir toplantı ya da sorumlu kişi yoksa; veri toplanır ama kullanılmaz.
- Duruş, fire ve çevrim süresi tanımları üzerinde anlaşılmadıysa; önce tanımlar yazılmalıdır.
- Tek bir makine ve az sayıda ürün varsa; iyi tasarlanmış bir form ve günlük kontrol çoğu zaman yeterlidir.
- Makinelerde sinyal alınacak bir nokta yoksa; önce sensör ya da kontrol sisteminde küçük bir düzenleme gerekir.
Ölçülen OEE ile kağıttaki OEE arasındaki farkı KPI’larınız yalan söylüyor olabilir yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Nasıl başlanır?
- Arayın. Kaç makine olduğunu, hangi rakamların tartışmalı olduğunu ve şu an nasıl kayıt tuttuğunuzu anlatın.
- Tesis ziyareti. Makinelerin kontrol sistemlerini, sayım ve durum sinyali alınabilecek noktaları ve operatörün veri gireceği yerleri yerinde görüyoruz.
- Analiz. Hangi rakamın ne için kullanılacağını, duruş ve fire nedenlerinin listesini ve tanımları sizinle birlikte çıkarıyoruz. Gerekirse IIoT gateway ile veri toplama gibi bağlantı seçeneklerini değerlendiriyoruz.
- Teklif. Sinyal toplama donanımı, operatör paneli, yazılım, raporlar ve gerekiyorsa ERP bağlantısını kapsayan yazılı teklifi sunuyoruz.
- Devreye alma. Kurulum, sayımların elle sayımla karşılaştırılarak doğrulanması, ekranların ayarlanması ve kullanıcı eğitimini tamamlıyoruz.
ERP ile bağlantı da düşünülüyorsa ERP, MES ve otomasyon entegrasyonu sayfamızdaki sorular başlangıç için faydalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Üretim takibi Excel ile yapılabilir mi?
Yapılabilir, özellikle az makine ve az ürün çeşidi varsa. Ancak veri elle girildiği sürece gecikme ve yazım hatası riski kalır. Excel’i bir rapor aracı olarak tutup veriyi makineden almak sık kullanılan bir ara çözümdür.
Eski makinelerden veri toplanabilir mi?
Çoğu durumda evet. PLC’si olan makinelerden doğrudan veri alınabilir. PLC’si olmayan ya da erişilemeyen makinelerde sayım sensörü, akım ölçümü veya mevcut sinyallerden bilgi alınabilir.
MES ile basit veri toplama sistemi arasındaki fark nedir?
Basit veri toplama adet, çalışma ve duruş gibi bilgileri izler. MES ise iş emri, ürün takibi, kalite kayıtları ve planlama gibi daha geniş bir alanı kapsar. Birçok işletme için önce veri toplama ve OEE ile başlayıp ihtiyaca göre genişletmek daha mantıklıdır.
Duruş nedenleri otomatik olarak kaydedilebilir mi?
Duruşun ne zaman başlayıp bittiği otomatik kaydedilir. Nedeni ise çoğunlukla operatörün terminalde listeden seçmesiyle girilir. Bazı nedenler (kapı açık, malzeme yok, alarm) makine sinyallerinden de anlaşılabilir.
Operatörler veri girişini kullanmazsa ne olur?
Veri boş ya da “diğer” olarak kalır. Bunu önlemek için ekranın birkaç dokunuşla kullanılabilecek kadar basit olması, neden listesinin operatörlerle birlikte hazırlanması ve verinin kişiyi suçlamak için değil sorunu çözmek için kullanılması gerekir.
Eskişehir ve çevre illerde destek
AveA Otomasyon olarak Eskişehir’de bulunuyoruz ve çevre illerdeki fabrikalarda üretim verisi toplama, operatör terminali ve OEE takibi projelerinde tesis ziyareti, analiz, kurulum ve devreye alma yapıyoruz. Kayıt düzeninizi birlikte incelemek için iletişim sayfamızdan yazabilir ya da doğrudan arayabilirsiniz.
Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.