Hurda oranı yüksek ve ay sonunda hurda kasasına bakınca canınız sıkılıyor. Hammadde, enerji ve makine saati çöpe gidiyor. Bir gün her şey yolunda, ertesi gün aynı makinede aynı parçadan bir kasa hurda çıkıyor ve kimse nedenini tam olarak söyleyemiyor.
Ustalar ayarı değiştiriyor, birkaç parça iyi çıkıyor, sonra sorun geri geliyor. Hurdanın büyük kısmı da hat sonundaki kontrolde fark ediliyor; yani hatalı parça bütün işlemlerden geçmiş, emek ve malzeme çoktan harcanmış oluyor. Bu sayfa hurdanın nereden geldiğini ve hangi durumda veriye, SPC‘ye, kameraya ya da kapalı çevrim kontrole yatırım yapmanın mantıklı olduğunu anlatıyor.
Hemen arayın: 0533 454 52 32 — mesai dışında da arayabilirsiniz.
Bu yazıda (6 başlık)
Sorun neden oluyor?
Yüksek hurda oranının arkasında genellikle şu nedenlerden biri veya birkaçı vardır:
- Proses parametreleri kayıt altında değil. Sıcaklık, basınç, hız, tork gibi değerler izlenmiyorsa iyi parça ile hurda parçanın hangi koşulda üretildiği karşılaştırılamaz.
- Hata geç fark ediliyor. Kontrol yalnızca hat sonunda yapılıyorsa hatalı parça sonraki istasyonlarda da işlenir ve hurda maliyeti büyür.
- Sapma yavaş ilerliyor. Takım aşınması, kalıp ısınması veya hammadde değişimi parçayı yavaş yavaş tolerans dışına iter. Elle ve seyrek yapılan ölçüm bu eğilimi kaçırır.
- Ayar kişiye bağlı. Her vardiya makineyi kendi bildiği şekilde ayarlar. Doğru ayarın ne olduğu yazılı ve ölçülebilir değildir.
- Hurda kaydı nedenine göre tutulmuyor. Hurda adet olarak sayılır ama hangi hata tipinden, hangi makineden ve hangi saatte çıktığı kaydedilmez.
Çözüm seçenekleri
| Seçenek | Ne zaman mantıklı? | Sınırları |
|---|---|---|
| Hurda nedenine göre kayıt ve Pareto analizi | Hurdanın hangi hata tipinden geldiği bilinmiyor; her projeden önce ilk adım | Elle tutulan kayıt eksik ve gecikmeli olabilir |
| Ayar talimatı, ilk parça onayı, takım değişim planı | Neden biliniyor ve basit bir disiplinle önlenebiliyor | İnsan disiplinine bağlıdır |
| Makineden otomatik proses verisi toplama | Hurdanın hangi koşullarda çıktığı bilinmiyor | Veri tek başına sorunu çözmez, analiz edilip kullanılması gerekir |
| SPC (istatistiksel proses kontrol) | Ölçülebilir bir karakteristik yavaş yavaş kayıyor | Ölçüm sisteminin güvenilir olması ve sonuçlara göre müdahale edilmesi gerekir |
| Kameralı veya sensörlü proses içi kontrol | Hata erken bir istasyonda görülebiliyor ve hatalı parça orada ayrılabiliyor | Kusur tanımının net olması gerekir; hurdayı önlemez, maliyetini küçültür |
| Kapalı çevrim kontrol (ölçüm sonucunun ayarı otomatik düzeltmesi) | Sapma ölçülebiliyor ve ayarlanabilir bir parametreyle düzeltilebiliyor | Proses modeli ve sınırlar iyi tanımlanmazsa düzeltme sapmayı büyütebilir |
Hatanın kaynağında önlenmesi için kalite kontrol ve poka-yoke, kameralı kontrol için endüstriyel görüntü işleme sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Otomasyon hangi durumda mantıklı?
Hurda oranını düşürmek için otomasyon genellikle şu durumlarda doğru tercihtir:
- Hurdanın maliyeti (malzeme, işçilik, makine saati) yüksek ve düzenli.
- Hurdanın nedeni kişiden kişiye, vardiyadan vardiyaya değişiyor ve veri olmadan bulunamıyor.
- Hata ölçülebilir bir büyüklükle (ölçü, ağırlık, sıcaklık, tork) ya da kamerayla tespit edilebiliyor.
- Sapma bir parametreyle (ofset, sıcaklık, basınç, dozaj) düzeltilebiliyor; bu durumda kapalı çevrim kontrol anlamlıdır.
- Müşteri SPC verisi veya proses yeterlilik kaydı istiyor.
Otomasyonun mantıklı olmadığı ya da ilk adım olmadığı durumlar:
- Hurdanın nedeni bilinen ve basit bir sorunsa (yanlış hammadde, bozuk kalıp, eksik bakım); önce o giderilmelidir.
- Hurda adedi düşük ve tesadüfiyse; sistem maliyeti kazancı aşabilir.
- Ölçüm yöntemi güvenilir değilse; SPC grafiği ölçüm hatasını da proses değişimi gibi gösterir. Önce ölçüm sistemi düzeltilmelidir.
- Toplanan veriye kimse bakmayacaksa; önce sorumluluk ve tepki planı belirlenmelidir.
Nasıl başlanır?
- Arayın. Hangi üründe, hangi makinede ve hangi hata tipinde hurda çıktığını kısaca anlatın. Elinizde hurda kaydı varsa hazırlayın.
- Tesis ziyareti. Makineyi, kontrol noktalarını, ölçüm yöntemini ve mevcut PLC veya kontrol ünitesini yerinde görüyoruz.
- Proses analizi. Hangi parametrelerin hurdayla ilişkili olabileceğini, nereden veri alınabileceğini ve hatanın hangi noktada yakalanabileceğini belirliyoruz. Gerekirse önce kısa süreli bir veri toplama çalışması öneriyoruz.
- Teklif. Veri toplama, SPC ekranları, kamera veya sensörlü kontrol ve gerekiyorsa kapalı çevrim kontrol kapsamını yazılı olarak sunuyoruz.
- Devreye alma. Kurulum, PLC entegrasyonu, kontrol sınırlarının belirlenmesi, deneme üretimi ve kullanıcı eğitimini tamamlıyoruz.
Veri toplama tarafının kapsamı üretimden veri toplama ve analiz, ölçüm sonucunun prosese geri bildirilmesi için veri toplama ve online geri besleme sayfalarında yer alıyor. Hurdanın OEE içindeki kalite kaybı olarak izlenmesi için MES ve OEE duruş analizi sayfasına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hurda oranı nasıl düşürülür?
İlk adım hurdayı nedenine göre kaydetmek ve en büyük birkaç nedeni bulmaktır. Ardından bu nedenlerin hangi proses koşulunda oluştuğu veriyle incelenir, hata mümkün olan en erken noktada yakalanır ve sapmalar ayarla ya da otomatik düzeltmeyle önlenir.
SPC nedir, üretimde ne işe yarar?
İstatistiksel proses kontrol, ölçülen değerlerin zaman içindeki değişimini kontrol grafikleriyle izleme yöntemidir. Proses tolerans dışına çıkmadan önce bir eğilim ya da sapma başladığında uyarı vermesi amaçlanır.
Hurda oranı nasıl hesaplanır?
Genel olarak hurdaya ayrılan parça adedi, aynı dönemde üretilen toplam parça adedine bölünür ve yüzde olarak ifade edilir. Örnek: 10.000 parçalık bir üretimde 250 parça hurdaya ayrıldıysa hurda oranı 250 / 10.000 = %2,5 olur. Bazı tesisler adet yerine ağırlık veya maliyet bazında da hesaplar.
Kapalı çevrim kontrol nedir?
Ölçülen sonucun otomatik olarak geri beslenip bir proses parametresinin düzeltilmesidir. Örneğin ölçülen çap kaydığında takım ofsetinin, dozajlamada ağırlık saptığında dozaj miktarının otomatik ayarlanması bu tür bir kontroldür.
Kamera hurdayı azaltır mı?
Kamera hatalı parçayı tespit eder; hatanın oluşmasını tek başına engellemez. Erken bir istasyonda kullanıldığında hatalı parçanın sonraki işlemlere gitmesini önleyerek hurda maliyetini düşürür. Kamera sonuçları kaydedilip proses verisiyle birlikte incelendiğinde hatanın kaynağını bulmaya da yardımcı olur.
Eskişehir ve çevre illerde destek
AveA Otomasyon olarak Eskişehir’de bulunuyoruz ve çevre illerdeki fabrikalarda proses verisi toplama, SPC, kameralı kontrol ve kapalı çevrim kontrol projelerinde tesis ziyareti, analiz, kurulum ve devreye alma yapıyoruz. Hurdanın kaynağını birlikte incelemek için iletişim sayfamızdan yazabilir ya da doğrudan arayabilirsiniz.
Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.