Kısa cevap: SCADA sistemi fiyatları; seçilen yazılımın lisans modeline, izlenecek değişken (tag) sayısına, istemci sayısına, sunucu ve ağ donanımına, ekran ve rapor mühendisliğine ve sahadaki cihazlarla haberleşmenin ne kadar kolay kurulduğuna göre değişir. Lisans bedeli toplam maliyetin yalnızca bir parçasıdır; ekranların, alarmların ve raporların hazırlanması çoğu projede en büyük emek kalemidir.
Hemen arayın: 0533 454 52 32 — mesai dışında da arayabilirsiniz.
Bu sayfada SCADA maliyetinin hangi kalemlerden oluştuğunu, yazılım üreticilerinin farklı lisans modellerini ve teklifleri nasıl karşılaştıracağınızı anlatıyoruz. SCADA’nın ne olduğunu önce okumak isterseniz SCADA sistemleri nedir sayfasına bakabilirsiniz.
Bu yazıda (10 başlık)
SCADA sistemi fiyatları hangi kalemlerden oluşur?
- Yazılım lisansı. Geliştirme (engineering) lisansı ve çalışma (runtime) lisansı çoğu üründe ayrıdır. Ek modüller (raporlama, tarihsel veri, web istemcisi, mobil erişim, yedekli sunucu) ayrıca lisanslanabilir.
- Sunucu ve istemci donanımı. Sunucu bilgisayarı, operatör istasyonları, ekranlar, kesintisiz güç kaynağı, gerekirse sanal sunucu altyapısı.
- Ağ altyapısı. Yönetilebilir anahtarlar, fiber veya bakır hatlar, uzak sahalar için modem ya da VPN cihazları.
- Haberleşme. PLC’ler, enerji analizörleri, sayaçlar ve diğer cihazlarla bağlantı. Protokol, sürücü ya da ağ geçidi ihtiyacı burada belirlenir; OPC UA gibi standart arayüzler entegrasyonu kolaylaştırır.
- Mühendislik. Tag listesinin oluşturulması, ekran tasarımı, alarm yapısı, trendler, raporlar, kullanıcı yetkileri.
- PLC tarafında hazırlık. SCADA’nın okuyacağı verilerin PLC’de düzenli bir yapıya kavuşturulması. Eski ve düzensiz programlarda bu iş küçümsenmemelidir.
- Siber güvenlik ve yedekleme. Ağ ayrımı, kullanıcı yönetimi, uzaktan erişim, yedekleme ve geri dönüş planı.
- Devreye alma, eğitim ve bakım. Sahada test, operatör eğitimi, yıllık yazılım destek veya güncelleme sözleşmesi.
SCADA lisans modelleri: tag bazlı, sunucu bazlı, abonelik
Üreticilerin lisans modelleri birbirinden çok farklıdır ve aynı tesis için yazılım maliyetini belirleyen en önemli konu budur. Aşağıdaki örnekler, üreticilerin kendi yayınladığı bilgilere dayanır; satın almadan önce güncel koşulları üreticiden veya yetkili satıcıdan doğrulayın.
- Değişken (tag) kademeli lisans. Siemens WinCC Open Architecture dokümantasyonuna göre, dışarıyla veri alışverişi yapan her değişken bir PowerTag sayılır, harici iletişimi olmayan iç değişkenler sınırlanmaz ve lisans her zaman bir üst PowerTag kademesine yuvarlanır (WinCC OA lisans dokümantasyonu). Bu modelde tesis büyüdükçe lisans kademesinin yükseltilmesi gerekebilir.
- Sunucu bazlı, sınırsız tag lisansı. Inductive Automation, Ignition’ın sunucu başına satıldığını ve tek lisansın sınırsız istemci, tag ve bağlantı içerdiğini belirtiyor (Inductive Automation). Bu modelde maliyeti daha çok seçilen modüller belirler.
- İstemci veya kullanıcı sayısına göre lisans. Bazı ürünlerde ek operatör istasyonu ya da web kullanıcısı ayrıca lisanslanır.
- Abonelik. Bazı üreticiler kalıcı lisans yerine yıllık abonelik sunar. Toplam maliyeti karşılaştırırken birkaç yıllık dönemi birlikte hesaplamak gerekir.
Hangi modelin sizin için uygun olduğu; tag sayınıza, ileride büyüme planınıza, istemci sayısına ve tesisinizde zaten kullanılan marka ve bilgi birikimine bağlıdır.
Fiyatı en çok değiştiren faktörler
- Tag ve cihaz sayısı. Kaç PLC, kaç sayaç, kaç değişken izlenecek?
- Saha dağınıklığı. Tek bina mı, yoksa kuyular, pompa istasyonları veya farklı binalar gibi dağınık noktalar mı? Uzak noktalar için haberleşme altyapısı ayrı bir maliyettir. Bu konu SCADA ve uzaktan izleme sayfasında anlatılıyor.
- Yedeklilik. Sunucu yedekliliği, kesintisiz izleme gerektiren proseslerde maliyeti artırır.
- Tarihsel veri ve raporlama. Verinin ne sıklıkla ve ne kadar süre saklanacağı, hangi raporların otomatik üretileceği.
- Mevcut sistemlerle entegrasyon. ERP, MES, enerji izleme veya bakım yazılımlarına veri aktarımı.
- Siber güvenlik gereksinimi. Uzaktan erişim, kullanıcı yetkilendirme ve ağ ayrımı ihtiyacı. Yaklaşım için IEC 62443 siber güvenlik sayfasına bakabilirsiniz.
Örnek kapsamlar: küçük, orta, büyük
| Kapsam | Tipik içerik | Maliyeti büyüten noktalar |
|---|---|---|
| Küçük | Tek makine veya tek proses, bir izleme istasyonu, temel alarm ve trend | Eski PLC’den veri okumanın zorluğu |
| Orta | Birkaç makine veya hat, sunucu ve birden çok istemci, vardiya raporları, kullanıcı yetkileri | Tag sayısı, rapor çeşitliliği, ağ altyapısı |
| Büyük | Tesis geneli veya dağınık sahalar, yedekli sunucu, web erişimi, üst sistem entegrasyonu | Yedeklilik, uzak saha haberleşmesi, siber güvenlik ve yedekleme planı |
Gözden kaçan maliyetler
- Yıllık destek ve güncelleme bedeli. Bazı ürünlerde yeni sürüme geçiş için destek sözleşmesi gerekir.
- İşletim sistemi ve veritabanı lisansları. Sunucu işletim sistemi veya veritabanı ayrıca lisanslanabilir.
- Tag sayısının büyümesi. Kademeli lisanslarda yeni makine eklendiğinde lisans yükseltmesi gerekebilir.
- Yedekleme ve felaket kurtarma. Sunucu bozulduğunda sistemi ne kadar sürede geri getirebileceğiniz baştan planlanmalı; ayrıntılar SCADA yedekleme ve felaket kurtarma sayfasında.
Geri dönüş nasıl hesaplanır?
SCADA’nın kazancı çoğu zaman dolaylıdır: arızaya daha hızlı müdahale, daha az duruş, enerji tüketiminin görünür hale gelmesi, kağıt raporların ortadan kalkması, saha ziyaretlerinin azalması. Toplam yatırımı bu kazançların yıllık karşılığına bölerek kabaca bir geri dönüş süresi hesaplayabilirsiniz. Kendi verilerinizle hesap için otomasyon ROI hesaplama sayfasını kullanabilirsiniz.
Teklif karşılaştırırken kontrol listesi
- Lisans modeli ne: tag kademeli, sunucu bazlı, istemci bazlı, abonelik?
- Teklifteki lisans kaç tag ve kaç istemci içeriyor, büyüme halinde ne gerekiyor?
- Geliştirme lisansı kimde kalacak, siz değişiklik yapabilecek misiniz?
- Ekran, alarm ve rapor sayısı yazılı olarak tanımlanmış mı?
- Sunucu, istemci ve ağ donanımı teklife dahil mi?
- PLC tarafındaki düzenleme işi kapsamda mı?
- Yedekleme, kullanıcı yetkileri ve uzaktan erişim nasıl kurulacak?
- Yıllık destek ve sürüm güncelleme koşulları ne?
Aradığınızda hazır olması gerekenler
- İzlemek istediğiniz makineler veya prosesler
- PLC ve cihazların marka ve modelleri, mümkünse ağ yapısı
- Yaklaşık değişken sayısı veya görmek istediğiniz değerlerin listesi
- Kaç kişinin, nereden (tesis içi, ofis, uzaktan) erişeceği
- İstediğiniz raporlar ve alarm bildirimleri
- Varsa mevcut SCADA veya HMI yazılımı
Sıkça Sorulan Sorular
SCADA yazılımı lisansı nasıl fiyatlanır?
Üreticiye göre değişir. Bazı yazılımlar dış iletişimli değişken (tag) sayısına göre kademeli, bazıları sunucu başına ve sınırsız tag ile, bazıları da istemci sayısına göre veya abonelikle lisanslanır.
SCADA sistemi kurmak için PLC değiştirmek gerekir mi?
Çoğu zaman gerekmez. Mevcut PLC’den veri okunabiliyorsa doğrudan ya da bir ağ geçidi üzerinden bağlantı kurulur. Çok eski ve haberleşme portu olmayan cihazlarda ek donanım gerekebilir.
Açık kaynak veya düşük maliyetli SCADA kullanılabilir mi?
Kullanılabilir, ancak destek, güncelleme, güvenlik yamaları ve sizden sonra sistemi kimin bakımını yapacağı baştan düşünülmelidir. Lisans bedeli düşük olsa da mühendislik ve bakım emeği değişmez.
SCADA ile HMI arasındaki fiyat farkı neden büyük?
HMI genellikle tek makineye bağlı yerel bir paneldir. SCADA ise birden çok cihazdan veri toplar, saklar, raporlar ve çok kullanıcıya hizmet eder. Sunucu, ağ, tarihsel veri ve kullanıcı yönetimi maliyeti buradan gelir.
SCADA projesi ne kadar sürede tamamlanır?
Tag sayısına, ekran ve rapor kapsamına ve sahadaki cihazların hazır olma durumuna bağlıdır. Süre, kapsam netleştikten sonra yazılı teklifte belirtilmelidir.
Eskişehir’de SCADA desteği
AveA Otomasyon olarak Eskişehir’de bulunuyoruz ve çevre illerdeki tesislerde SCADA, veri toplama ve uzaktan izleme işlerinde tesis ziyareti, kapsam belirleme, mühendislik ve devreye alma yapıyoruz. Hangi verileri görmek istediğinizi anlatmanız, doğru lisans modelini ve kapsamı belirlemenin ilk adımıdır.
Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.