Türkiye’de metal işleme sektöründe kullanılan preslerin önemli bir kısmı 15-20 yaşın üzerindedir. Bu makineler mekanik olarak hala sağlam olsa da, kontrol sistemleri ve güvenlik donanımları günümüz standartlarının (özellikle EN 693 ve TS EN ISO 13849-1) çok gerisindedir.
Pres revizyonu, yeni bir makine almanın %30-40 maliyetine, mevcut presinizi “sıfır makine” standartlarına getirmenin en akılcı yoludur.
Neden Revizyon? “Yeni Makine” vs “Revizyon”
Fabrika yöneticileri genellikle şu ikilemde kalır: “Eski presi revize mi edelim, yoksa yeni mi alalım?”
| Kriter | Yeni Makine | Pres Revizyonu | Açıklama |
| Maliyet | %100 | %30-40 | Mekanik gövde maliyeti korunur. |
| Teslim Süresi | 4-6 Ay | 3-4 Hafta | Yeni makine imalat süresi uzundur. |
| Teknoloji | Güncel | Güncel (Seçilebilir) | Revizyonda en son teknoloji PLC/Servo kullanılabilir. |
| Alışkanlık | Eğitim Gerekir | Minimal Eğitim | Operatörler makinenin mekaniğine zaten aşinadır. |
| Uyum | Kalıp tadilatı gerekebilir | Mevcut kalıplar uyar | Tabla ve koç mesafeleri değişmez. |
Pres Güvenliği: Standartların Ötesinde Bir Zorunluluk
Preslerde iş güvenliği, sadece “yasak savmak” için yapılan bir işlem değildir. Doğru yapılmayan güvenlik otomasyonu, operatörün hayatını riske atarken üretimi de yavaşlatır.
Kritik Standartlar
– TS EN 693+A2: Hidrolik presler için güvenlik kuralları.
– TS EN ISO 13849-1: Kontrol sistemlerinin güvenlikle ilgili kısımları (PL seviyesi).
– TS EN ISO 13855: Koruyucu donanımların yerleştirilmesi (Güvenlik mesafesi hesabı).
Güvenlik Mesafesi Hesabı (Örnek)
Birçok işletmede ışık bariyerleri “rastgele” monte edilir. Oysa bu ölümcül bir hata olabilir. Işık bariyerinin tehlike bölgesine (kalıba) olan uzaklığı şu formülle hesaplanmalıdır:
S = (K × T) + C
* S: Minimum güvenlik mesafesi (mm)
* K: Vücut/El yaklaşım hızı (Genellikle 2000 mm/s veya 1600 mm/s)
* T: Toplam duruş süresi (Saniye) -> (Işık bariyeri tepki süresi + PLC çevrim süresi + Valf kapanma süresi + Mekanik atalet)
* C: Ek mesafe (Işık bariyeri çözünürlüğüne bağlı, örn: 14mm çözünürlük için 0)
Gerçek Saha Örneği:
Eski bir presin hidrolik valflerinin kapanması ve koçun durması 250 ms (0.25 sn) sürsün.
* K: 1600 mm/s
* T: 0.25 sn
* C: 0
* Sonuç: S = 1600 × 0.25 = 400 mm
Eğer siz ışık bariyerini kalıba 20 cm (200 mm) mesafeye koyarsanız, operatör elini soktuğunda pres DURAMADAN kaza gerçekleşir. AveA Otomasyon olarak revizyonlarda Stop-Time Analyser cihazı ile gerçek duruş süresini ölçüp, bariyerleri buna göre konumlandırıyoruz.
Revizyon Kapsamı: A’dan Z’ye Modernizasyon
1. Safety PLC ve Kontrol Mimarisi
Eski “röleli” güvenlik sistemleri artık kabul görmüyor.
– CPU: Siemens S7-1500F veya S7-1200F Safety CPU. F-CPU ile hem standart hem güvenlik yazılımı tek işlemcide çalışır.
– Yedekli (Redundant) Valf Kontrolü: Presin ‘kütle düşmesini’ engellemek için çift bobinli, izlemeli güvenlik valfleri kullanılır.
– Anti-Tie Down (Çift El): İki el butonuna 0.5 saniye içinde aynı anda basılmazsa pres çalışmaz.
2. Hidrolik Sistem Revizyonu
Eski hidrolik üniteler gürültülü çalışır ve çok enerji harcar.
– Servo Motor + İçten Dişli Pompa: Sadece baskı anında enerji çeker, beklemede tüketim sıfıra yakındır.
– Proportional Valfler: Basınç ve akışın (Hızın) PLC üzerinden hassas kontrolünü sağlar. Vuruntusuz kalkış ve duruş (Rampa kontrolü) mümkün olur.
3. Kullanıcı Arayüzü (HMI)
– Reçete Yönetimi: 500 farklı kalıp için (Strok, Basınç, Hız, Ütüleme Süresi) parametreleri saklanır.
– Arıza Teşhisi: “Işık bariyeri hatası”, “Yağ sıcaklığı yüksek”, “Filtre tıkalı” gibi arızalar açık metin olarak gösterilir.
Başarı Hikayesi: 400 Ton Hidrolik Pres Retrofiti
Müşteri: Yan Sanayi
Makine: 1998 Model, 400 Tonluk Pres
Sorunlar:
– Sık sık kart arızası (Yedek parça bulunamıyor).
– İş güvenliği denetiminden geçemedi (Kategori 0 Stop yok).
– Basınç dalgalanması yüzünden %5 fire veriyor.
Çözümü:
1. Söküm: Tüm eski pano ve kablolar söküldü.
2. Safety: Sick deTec4 Işık bariyerleri ve Siemens S7-1512SP F CPU kullanıldı.
3. Hidrolik: Ana basınç hattına Bosch Rexroth oransal valf eklendi.
4. Cetvel: Lineer cetvel (Linear scale) yenilendi, hassasiyet 0.1mm’ye çıkarıldı.
Sonuçlar:
– Sıfır İş Kazası: Type 4 güvenlik seviyesi sağlandı.
– %40 Enerji Tasarrufu: Boşta bekleme modları eklendi.
– Setup Süresi: Kalıp değişim ayarları 45 dakikadan 2 dakikaya düştü (Reçete sistemi sayesinde).
– Proje Süresi: Sahada sadece 5 gün duruş ile tamamlandı.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Soru: Revizyon sırasında üretim ne kadar durur?
Cevap: Pano imalatını önceden atölyemizde tamamlıyoruz. Sahada söküm ve montaj işlemi presin boyutuna göre 7 ile 21 gün arasında sürer.
Soru: CE belgesi veriyor musunuz?
Cevap: Revizyon sonrası, makinenin 2006/42/AT Makine Emniyet Yönetmeliği‘ne uygun hale geldiğine dair teknik dosya hazırlıyor ve CE deklarasyonu için gerekli testleri (Gürültü, Topraklama, Stop Süresi) yapıyoruz.
Soru: Sadece elektrik panosunu değiştirmek yeterli mi?
Cevap: Genellikle hayır. Hidrolik valflerin tepki süreleri ve sızdırmazlıkları da güvenlik için kritiktir. Çoğu projede hidrolik blok revizyonu da öneriyoruz.
Neden AveA Otomasyon?
⚡ Hibrit Uzmanlık: Sadece yazılımcı değiliz, makineyi tanıyoruz.
📋 Yasal Uyum: Yapılan her işlem İş Sağlığı ve Güvenliği yönetmeliklerine uygundur.
Hemen İletişime Geçin
Preslerinizi güncel standartlara taşıyalım. Ücretsiz keşif için arayın.
📞 Telefon / WhatsApp: +90 533 454 52 32
📧 E-posta: info@aveaotomasyon.com
🌐 Web: www.aveaotomasyon.com/