Makinenin başındaki dokunmatik ekran, operatörün makineyle “konuştuğu” yerdir: hız buradan girilir, alarm buradan okunur, reçete buradan seçilir. Bu ekranın adı HMI‘dır. Bu rehberde HMI’nın ne olduğunu, ne işe yaradığını, PLC ve SCADA’dan farkını, seçerken nelere bakılacağını ve en sık görülen HMI sorunlarını anlatıyoruz.
HMI ne demek?
HMI, Human Machine Interface ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçesi insan-makine arayüzüdür. Sahada genellikle operatör paneli, dokunmatik panel veya kısaca ekran olarak anılır. HMI, PLC’deki verileri anlaşılır ekranlara dönüştürür ve operatörün komutlarını PLC’ye iletir.
HMI tek başına makineyi kontrol etmez. Kararları PLC verir; HMI izleme ve komut verme aracıdır. Bu yüzden HMI kapansa bile çoğu makinede PLC çalışmaya devam eder. PLC’nin ne olduğunu PLC nedir? rehberimizde anlattık.
HMI ne işe yarar?
- İzleme: Hız, sıcaklık, basınç, üretim adedi, makinenin hangi adımda olduğu.
- Komut: Start/stop, manuel hareketler, mod seçimi (otomatik, manuel, ayar).
- Alarm yönetimi: Hangi arızanın ne zaman oluştuğu, alarm geçmişi, operatöre çözüm notu.
- Reçete: Ürün değişiminde tüm ayarların tek dokunuşla yüklenmesi.
- Trend ve kayıt: Sıcaklık veya basıncın zaman içindeki grafiği, basit üretim raporları.
- Kullanıcı yetkileri: Operatör, bakım ve mühendis için farklı şifre seviyeleri.
HMI, PLC ve SCADA farkı
| PLC | HMI | SCADA | |
|---|---|---|---|
| Görevi | Kontrol eder, karar verir | Makine başında izleme ve komut | Tesis çapında izleme, kayıt, raporlama |
| Donanım | Endüstriyel kontrolör | Dokunmatik panel | Bilgisayar/sunucu ve yazılım |
| Kapsam | Bir makine veya hat | Genelde tek makine | Birçok makine ve hat |
| Veri kaydı | Sınırlı | Sınırlı (alarm, trend) | Uzun süreli arşiv |
Hangi durumda HMI’nın yeterli olduğunu, ne zaman SCADA’ya geçmek gerektiğini SCADA mı HMI mı? yazımızda karşılaştırdık. Uzaktan izleme gerekiyorsa: SCADA ve uzaktan izleme.
Yaygın HMI markaları ve yazılımları
| Marka | Yaygın seriler | Tasarım yazılımı |
|---|---|---|
| Siemens | Basic, Comfort, Unified paneller | WinCC (TIA Portal) |
| Weintek | cMT, MT serileri | EasyBuilder Pro |
| Delta | DOP serisi | DIAScreen |
| Mitsubishi Electric | GOT serisi | GT Designer |
| Omron | NB, NA serileri | NB-Designer, Sysmac Studio |
| Pro-face, Beijer | Çeşitli seriler | Kendi yazılımları |
Farklı marka PLC ve HMI birlikte kullanılabilir. Önemli olan, panelin PLC’nin haberleşme protokolünü (PROFINET/S7, Modbus TCP veya RTU, EtherNet/IP gibi) desteklemesidir.
HMI seçerken nelere bakılmalı?
- Ekran boyutu: Gösterilecek bilgi ve operatörün ekrana uzaklığı. Çok küçük ekran, dolu ve okunmaz sayfalar demektir.
- Haberleşme: PLC ile hangi protokolle konuşacak, Ethernet portu ve seri port gerekli mi?
- Ortam: Ön yüz koruma sınıfı (sulu ve tozlu ortamda yüksek IP), çalışma sıcaklığı, titreşim.
- Fonksiyonlar: Reçete, trend, alarm geçmişi, kullanıcı yönetimi, uzaktan erişim, USB’ye kayıt.
- Uzun vadeli destek: Yedek parça bulunabilirliği ve tasarım yazılımına erişim. Projesi kaybolmuş, üretimden kalkmış panel en sık duruş nedenlerinden biridir.
İyi bir HMI ekranı nasıl tasarlanır?
İyi bir HMI, operatöre “her şey yolunda mı?” sorusunun cevabını tek bakışta verir. Sade ve gri tonlu ekranlar, yalnızca anormal durumda dikkat çeken renkler, anlaşılır Türkçe alarm metinleri ve her alarm için “ne yapmalı” notu, duruş sürelerini belirgin şekilde kısaltır. Bu yaklaşım uluslararası ISA-101 yönergelerinde de önerilir. Tasarım hizmetimiz için: HMI tasarım ve geliştirme.
Sık görülen HMI sorunları
- “PLC no response”, “communication error” veya değerler yerine ##### görünmesi: Panel PLC’ye ulaşamıyordur. Kablodan IP ayarına kadar adım adım kontrol: HMI PLC ile haberleşmiyor.
- Dokunmatik yanlış yere basıyor: Çoğu panelde dokunmatik kalibrasyon menüsü vardır; ekran yüzeyi hasarlıysa panel değişir.
- Ekran kararık veya açılmıyor: Besleme gerilimi (çoğunlukla 24 V DC), sigorta ve arka ışık kontrol edilir.
- Panel bozuldu, proje yedeği yok: Yeni panel alınabilir ama ekranların yeniden yapılması gerekir. Proje dosyasını mutlaka yedekleyin.
Sıkça Sorulan Sorular
HMI açılımı nedir?
HMI, Human Machine Interface (insan-makine arayüzü) ifadesinin kısaltmasıdır. Endüstride operatör paneli veya dokunmatik panel olarak da bilinir.
HMI ile PLC aynı şey mi?
Hayır. PLC makineyi kontrol eden cihazdır; HMI ise operatörün PLC’yi izlediği ve komut verdiği ekrandır. Bazı ürünlerde ikisi tek gövdede birleşir, ancak görevleri farklıdır.
HMI ekran farklı marka PLC ile çalışır mı?
Çoğu zaman evet. HMI’nın tasarım yazılımında PLC markası ve protokolü için sürücü bulunuyorsa, farklı marka PLC ile haberleşebilir. Seçimden önce sürücü listesini kontrol etmek gerekir.
Eski HMI paneli yenisiyle değiştirilebilir mi?
Evet. Eski panelin proje dosyası varsa ekranlar yeni panele taşınabilir; yoksa mevcut ekranlar ve PLC adresleri incelenerek yeniden tasarlanır. Bu, aynı zamanda ekranları sadeleştirmek için iyi bir fırsattır.
HMI’dan makineye uzaktan erişilebilir mi?
Birçok modern panel uzaktan izleme ve uzaktan erişim destekler. Bağlantının güvenli bir VPN üzerinden kurulması ve yetkilerin sınırlanması gerekir.
Eskişehir’de HMI ve operatör paneli desteği
AveA Otomasyon olarak Eskişehir ve çevre illerdeki fabrikalara HMI ekran tasarımı, eski panel değişimi, PLC-HMI haberleşme sorunları ve arıza desteği sağlıyoruz. Ayrıntılar: HMI tasarım ve geliştirme ve Eskişehir makine ve otomasyon arıza servisi. Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz.
Bir yanıt yazın
Yorum yapabilmek için oturum açmalısınız.