Hat sonunda iki kişi gün boyu koli, çuval ya da kasa kaldırıp palete diziyor. Vardiyanın sonunda herkes yorgun, bel ağrısı şikayetleri artmış, raporlar ve iş günü kayıpları başlamış. Bu işe kimse uzun süre kalmak istemiyor; yeni gelen kişi de birkaç hafta sonra başka bir pozisyon istiyor.
Bir de palet düzeni var: yorulan kişi koliyi yamuk koyuyor, palet sevkiyatta kayıyor, müşteri ezilmiş koli bildiriyor. Bu sayfa elle paletlemeden kaynaklanan sorunları ve farklı bütçelere göre çözüm seçeneklerini, robot dışındakiler de dahil olmak üzere anlatıyor.
Hemen arayın: 0533 454 52 32 — mesai dışında da arayabilirsiniz.
Bu yazıda (6 başlık)
Sorun neden oluyor?
Elle paletleme vücudu birkaç yönden zorlar:
- Tekrar sayısı yüksek. Tek bir koli ağır görünmeyebilir, ama bir vardiya boyunca kaldırılan toplam yük çok büyüktür.
- Kötü duruş. Paletin alt katları için eğilmek, üst katlar için omuz hizasının üstüne kaldırmak ve yükü taşırken gövdeyi döndürmek bel ve omuz için en riskli hareketlerdir.
- Yük vücuttan uzakta tutuluyor. Geniş veya tutulması zor koliler vücuttan uzakta taşındıkça bele binen yük artar.
- Hat hızı mola vermiyor. Ürün bant üzerinden durmadan geliyorsa kişi kendi temposunu belirleyemez.
Bu tür kas ve iskelet sistemi rahatsızlıkları yaygın bir sorundur: Avrupa İş Sağlığı ve Güvenliği Ajansı (EU-OSHA), işe bağlı kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının Avrupa Birliği’nde en yaygın işe bağlı sağlık sorunu olduğunu belirtmektedir (EU-OSHA, “Work-related musculoskeletal disorders: prevalence, costs and demographics in the EU”, 2019).
Yasal tarafı da var. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene risk değerlendirmesi yapma veya yaptırma yükümlülüğü getirir. Buna dayanan Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği (Resmî Gazete, 24.07.2013, sayı 28717) işverenden işi, yüklerin elle taşınmasına gerek kalmayacak şekilde düzenlemesini, özellikle mekanik sistemlerle taşınmasını sağlayacak tedbirleri almasını ister. Elle taşımanın kaçınılmaz olduğu durumlarda ise riskleri azaltacak yöntemlerin kullanılmasını öngörür. Yönetmelik tek bir kilogram sınırı vermez; yükün ağırlığı, boyutu, tutulabilirliği ve taşıma koşulları birlikte değerlendirilir.
Çözüm seçenekleri
| Seçenek | Ne zaman mantıklı? | Sınırları |
|---|---|---|
| İş düzeni (rotasyon, mola, iki kişiyle kaldırma) | Hacim düşük, hızlı ve ucuz bir ilk adım gerekiyor | Riski azaltır ama ortadan kaldırmaz, personel ihtiyacı sürer |
| Yükseklik ayarlı palet masası, palet döndürücü | Asıl sorun eğilme ve uzanma ise | Kaldırma işi yine insanda kalır |
| Vakumlu kaldırıcı, dengeleyici (balancer) | Ağır veya hantal ürün, orta hacim, sık ürün değişimi | Hızı insana bağlıdır, yine bir operatör gerekir |
| Paletleme cobotu | Orta hız, dar alan, sık ürün ve palet düzeni değişimi | Taşıma kapasitesi ve hız sınırlıdır, risk değerlendirmesi şarttır |
| Endüstriyel paletleme robotu | Yüksek hız, ağır ürün, birden fazla hattın tek noktada paletlenmesi | Emniyet çiti veya alan koruması ve daha fazla alan gerekir |
| Tam hat sonu otomasyonu (streç, etiket, palet taşıma dahil) | Hacim yüksek ve paletleme dışındaki adımlar da elle yapılıyor | En yüksek yatırım ve en uzun devreye alma süresi |
Kaldırma yardımcıları çoğu zaman robottan çok daha ucuz bir başlangıçtır ve küçük hacimlerde yeterli olabilir. Hacim büyüdükçe ve personel sorunu da eklendikçe robot seçeneği öne çıkar.
Otomasyon hangi durumda mantıklı?
Paletleme robotu veya cobotu genellikle şu durumlarda mantıklıdır:
- Paletleme her vardiyada, gün boyu yapılıyor.
- Ürün koli, çuval, kasa veya tepsi gibi tutarlı ambalajlarda geliyor.
- Bu iş için personel bulmakta veya tutmakta zorlanıyorsunuz.
- Bel ağrısı şikayeti, rapor veya iş kazası kayıtları artıyor.
- Palet düzeninin her seferinde aynı ve sağlam olması müşteriniz için önemli.
Robotun mantıklı olmadığı durumlar:
- Günde birkaç palet çıkıyorsa; kaldırma yardımcısı ve masa düzeni yeterli olabilir.
- Ürünler ambalajsız, şekilsiz veya her seferinde farklı boyuttaysa ve tutucu ile güvenle alınamıyorsa.
- Palet alanı ve ürün akışı için yerleşimde yer açılamıyorsa.
- Ürün ve palet düzeni çok sık değişiyor ve bunları yönetecek bir kişi yoksa.
Konuyla ilgili diğer yazılarımız: hat sonu otomasyonu nedir ve paletleme robotu fiyatlarını etkileyen faktörler.
Nasıl başlanır?
- Arayın. Ürün tipini, ağırlığını, dakikadaki ürün sayısını ve palet ölçülerini kısaca anlatın.
- Tesis ziyareti. Hat sonunu, palet alanını ve ürün akışını yerinde inceliyoruz.
- Proses analizi. Hız, yük, palet düzenleri, palet besleme ve boşaltma, emniyet gereksinimleri ile ürüne uygun robot tutucu tipini belirliyoruz. Robot gerekmiyorsa bunu da açıkça söylüyoruz.
- Teklif. Robot veya cobot, tutucu, konveyör, emniyet ve entegrasyon kapsamını yazılı olarak sunuyoruz.
- Devreye alma. Kurulum, palet düzenlerinin programlanması, deneme üretimi ve operatör eğitimini tamamlıyoruz.
Paletleme hizmetlerimizin ayrıntısı robotik paletleme sistemleri sayfasında, dar alanlar için cobotlu çözümler cobot uygulamaları sayfasında. Emniyet tarafı için iş güvenliği ve makine emniyeti sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Elle paletleme bel fıtığı yapar mı?
Sürekli eğilerek, dönerek ve ağır yük kaldırarak çalışmak bel ve sırt sakatlanmaları için bilinen bir risk faktörüdür. Kişisel sağlık durumu için hekime danışılmalıdır; işyeri tarafında ise risk değerlendirmesi ve uygun önlemler işverenin sorumluluğundadır.
Elle taşımada kaç kilo sınırı var?
Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği tek bir kilogram sınırı belirlemez. Yükün ağırlığı ile birlikte boyutu, tutulabilirliği, vücuttan uzaklığı, kaldırma yüksekliği ve tekrar sayısı birlikte değerlendirilir. Bu değerlendirme işyerinin risk değerlendirmesinde yapılır.
Robot almadan elle paletlemeyi nasıl kolaylaştırırım?
Yükseklik ayarlı palet masası, palet döndürücü, vakumlu kaldırıcı veya dengeleyici kullanılabilir. İş rotasyonu ve uygun molalar da riski azaltır. Hacim düşükse bu önlemler yeterli olabilir.
Paletleme cobotu mu, paletleme robotu mu?
Hız orta, alan dar ve ürün sık değişiyorsa cobot öne çıkar. Yüksek hız, ağır ürün veya birden fazla hat varsa endüstriyel robot daha uygundur. Doğru seçim hız ve yük hesabıyla yapılır.
Paletleme robotu mevcut hattıma eklenebilir mi?
Çoğu durumda evet. Ürünün robota belli bir konumda gelmesi için konveyör sonunda düzenleme, boş palet besleme ve dolu palet alma alanı planlanması gerekir.
Eskişehir ve çevre illerde destek
AveA Otomasyon olarak Eskişehir’de bulunuyoruz ve çevre illerdeki fabrikalarda paletleme, hat sonu ve robot projelerinde tesis ziyareti, analiz, kurulum ve devreye alma yapıyoruz. Hat sonunuzu birlikte değerlendirmek için iletişim sayfamızdan yazabilir ya da doğrudan arayabilirsiniz.
Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.