Makineniz mi durdu? Eskişehir ve çevre illerde arıza servisi · mesai dışında da arayabilirsiniz0533 454 52 32

Son güncelleme: · Okuma süresi: yaklaşık 7 dk · Hazırlayan: Arslan Ünal, AveA Otomasyon

MCC motor kontrol panosu, bir tesisteki çok sayıda motorun yol verme, koruma ve kumanda elemanlarının tek bir düzenli pano dizisinde toplandığı, her motorun kendi fonksiyonel ünitesine sahip olduğu alçak gerilim panosudur. AveA Otomasyon olarak MCC panolarının tasarımı, imalatı, PLC ve SCADA entegrasyonu ve mevcut MCC’lerin revizyonu konularında çalışıyoruz. Eskişehir ve çevre illerdeki tesislere hizmet veriyoruz.

Hemen arayın: 0533 454 52 32 — mesai dışında da arayabilirsiniz.

Tek bir makine için kumanda panosu arıyorsanız elektrik otomasyon panosu tasarım ve imalatı sayfamız daha uygundur. Bu sayfa çok motorlu tesislerde MCC yapısını anlatıyor.

Bu yazıda (10 başlık)

Ne yapıyoruz?

  • Motor listesi ve çıkış tipi seçimi: Her motor için güç, yol verme şekli, koruma ve kumanda ihtiyacı belirlenir.
  • Yapı seçimi: Sabit, takılabilir (plug-in) veya çekmeceli (withdrawable) ünite yapısı ve iç ayrım formu.
  • Tasarım: Tek hat şeması, kısa devre dayanımı ve bara boyutlandırması, ısı hesabı, yerleşim ve kumanda şemaları.
  • İmalat ve testler: Pano montajı, kablolama, etiketleme ve rutin doğrulama testleri.
  • Akıllı MCC: Motor yönetim röleleri, haberleşmeli sürücüler ve soft starterlarla motor akımı, enerji, termik durum ve arıza bilgilerinin PLC ve SCADA’ya aktarılması.
  • Revizyon: Mevcut MCC’de ünite değişimi, yeni çıkış eklenmesi, eski elemanların güncel muadilleriyle değişimi.

Çalışan bir MCC panosunda sigorta atması, kontaktör veya termik arızası varsa pano arıza tespiti ve onarımı sayfamızda yerinde nasıl ölçüm yaptığımızı anlatıyoruz.

Hangi uygulamalarda?

  • Un ve yem fabrikaları, kırma-eleme ve madencilik tesisleri
  • Su ve atık su pompa istasyonları
  • Konveyör, elevatör ve fan sayısı fazla olan tesisler
  • Kimya, gıda ve proses tesisleri
  • Yardımcı tesisler: kompresör, soğutma, HVAC

Proje nasıl ilerler?

  1. Arama: Tesisin tipi, motor sayısı, mevcut durum ve beklentiler konuşulur.
  2. Yerinde inceleme veya proje okuma: Motor listesi, trafo ve ana dağıtım bilgisi, pano yerleşim alanı incelenir.
  3. Temel tasarım: Çıkış tipleri, ünite yapısı, form ayrımı ve haberleşme mimarisi sizinle birlikte netleştirilir.
  4. Detay tasarım: Şemalar, yerleşim, malzeme listesi ve onay.
  5. İmalat: Pano montajı, kablolama, etiketleme.
  6. Fabrika testleri: Rutin doğrulama kapsamında görsel kontrol, bağlantı kontrolleri, yalıtım ve fonksiyon testleri; çekmeceli ünitelerde çekme-takma ve mekanik kilit kontrolleri.
  7. Saha montajı ve devreye alma: Motor yönü, koruma ayarları, PLC ve SCADA sinyallerinin uçtan uca kontrolü.
  8. Teslim: Güncel şemalar, ayar listeleri, test kayıtları ve yedek parça önerisi.

Görüşmede işimize yarayacak bilgiler

Hepsini hazırlamanız gerekmez. Aşağıdakiler kapsamı netleştirmemize yardımcı olur; bilmediklerinizi görüşmede birlikte çıkarırız.

  • Motor listesi: güç, gerilim, yol verme tipi, varsa sürücü ihtiyacı
  • Trafo gücü ve beslemedeki beklenen kısa devre akımı
  • Pano yerleşim alanı ve giriş-çıkış yönü (üstten veya alttan kablo)
  • İstenen ünite yapısı ve form ayrımı (biliniyorsa)
  • PLC ve SCADA marka tercihi, haberleşme protokolü
  • Ortam koşulları: toz, nem, sıcaklık

Elinizdeki bilgilerle hemen arayın, gerisini birlikte konuşalım: 0533 454 52 32. Fotoğrafınız varsa WhatsApp’tan da gönderebilirsiniz.

Teknik seçimler

Çıkış tipleri

Yol vermeNe zaman uygunDikkat
Direkt yol vermeKüçük motorlar, kalkış akımının sorun olmadığı yerlerKalkış akımı ve mekanik darbe yüksek
Yıldız-üçgenHafif yükte kalkan orta güçlü motorlarGeçişte akım ve tork darbesi olur
Soft starterYumuşak kalkış ve duruş isteyen pompa, fan, konveyörDevir kontrolü yapmaz
Frekans konvertörüDevir ayarı gereken, enerji tasarrufu hedeflenen yüklerIsı, harmonik ve EMC önlemleri ister

Ünite yapısı ve form ayrımı

  • Sabit ünite: Ekonomik; bakım için ilgili çıkışın ve çoğu zaman panonun enerjisi kesilir.
  • Takılabilir (plug-in): Ünite enerji kesilerek hızlı değiştirilir.
  • Çekmeceli: Ünite test ve ayrık konumlara çekilebilir; arızalı çıkış hızlı değiştirilir, bakımda diğer çıkışlar çalışmaya devam edebilir.

IEC 61439-2:2020 standardı iç ayrımı Form 1’den Form 4’e kadar tanımlar; Form 2, 3 ve 4 ayrıca a ve b alt formlarına ayrılır. Form 1’de bara, fonksiyonel ünite ve terminaller birbirinden ayrılmaz. Form 2’de baralar fonksiyonel ünitelerden ayrılır. Form 3’te buna ek olarak fonksiyonel üniteler birbirinden, dış iletken terminalleri de fonksiyonel ünitelerden ayrılır. Form 4’te ayrıca her ünitenin dış iletken terminalleri diğer ünitelerin terminallerinden ayrılır. Form yükseldikçe bakımda erişim kolaylaşır, pano büyür ve maliyet artar. Pano düzeneğinin tasarım ve rutin doğrulaması IEC 61439-1 ve -2’ye göre yapılır.

Akıllı MCC’de haberleşme mimarisi: Motor yönetim röleleri ve sürücüler PROFINET, EtherNet/IP veya Modbus gibi bir saha ağıyla PLC’ye bağlanır. Ağ kesildiğinde motorların ne yapacağı (durması mı, son durumda kalması mı) her çıkış için ayrıca tanımlanmalıdır. Acil stop ve emniyet fonksiyonları standart haberleşmeye bırakılmaz; kablolu emniyet devresiyle veya PROFIsafe, CIP Safety gibi emniyet protokolleriyle kurulur.

Sürücülü çıkışlar fazlaysa harmonik etkisi ve pano ısı yükü tasarımda ayrıca hesaplanmalıdır. Kablo etiketleme ve şema yapısı için EPLAN ve pano montaj standartları yazımıza bakabilirsiniz.

Form ayrımı seçimi: Form 1’den 4b’ye ne değişir?

IEC 61439-2’deki iç ayrım formları, baraların, fonksiyonel ünitelerin ve dış iletken bağlantı terminallerinin bölmeler, perdeler veya yalıtım ile birbirinden ne kadar ayrıldığını tanımlar. a ve b alt formları temelde terminallerin baralardan ayrılıp ayrılmadığına ve nerede durduğuna göre değişir.

FormNeler birbirinden ayrılır?Pratikteki anlamı
Form 1İç ayrım yoktur; koruma yalnızca dış muhafazadan gelirBir çıkışa müdahale için genellikle panonun enerjisi kesilir
Form 2aBaralar fonksiyonel ünitelerden ayrılır; terminaller baralardan ayrılmazKablo bağlantısı yapılan alan bara bölmesinden ayrılmış değildir
Form 2bBaralar fonksiyonel ünitelerden, terminaller de baralardan ayrılırKablo bağlantı alanı bara tarafından ayrılmış olur
Form 3aForm 2’ye ek olarak fonksiyonel üniteler birbirinden, terminaller de fonksiyonel ünitelerden ayrılır (terminaller birbirinden ayrılmaz); 3a’da terminaller baralardan ayrılmazBir ünitedeki arıza ve müdahale komşu ünitelerden ayrılır
Form 3bForm 3a gibi; ayrıca terminaller baralardan ayrılırKablo bağlantısında bara bölmesine erişim gerekmez
Form 4aForm 3’e ek olarak her ünitenin terminalleri diğer ünitelerin terminallerinden ayrılır; terminaller kendi ünitesiyle aynı bölmededirBir çıkışın kablosu, diğer çıkışların terminalleri ayrı bölmelerde kalırken bağlanır
Form 4bForm 4a gibi; terminaller fonksiyonel üniteden ayrı, kendi bölmesindedirÜnite bölmesi açılmadan kablo bağlantısına erişilir; genellikle daha fazla pano hacmi gerektirir

Bir pano üreticisinin açıklamasına göre Form 3 ve Form 4 yapılar, iç arızanın ilgili bölümde kalmasına da yardımcı olur. Ancak form ayrımı tek başına iç ark dayanımı anlamına gelmez; iç ark davranışı IEC TR 61641 kılavuzuna göre ayrıca test edilir. İç bölmelerin en az IPXXB parmak teması koruması sağlaması beklenir. Ancak form seçimi tek başına enerji altında çalışmaya izin vermez; hangi işin enerji altında yapılabileceği tesisin iş güvenliği prosedürüne ve risk değerlendirmesine bağlıdır. Form ayrımı ile ünite yapısı da ayrı kavramlardır: Form 4b bir panoda üniteler sabit, takılabilir veya çekmeceli olabilir.

Kısa devre koordinasyonu: Tip 1 mi, Tip 2 mi?

MCC’deki her motor çıkışı; kısa devre koruma elemanı (sigorta veya motor koruma şalteri), kontaktör ve aşırı yük rölesinden oluşan bir kombinasyondur. IEC 60947-4-1, bu kombinasyonun kısa devre sırasında ve sonrasındaki durumunu iki koordinasyon tipiyle tanımlar.

Tip 1Tip 2
Kısa devre sırasındaİnsana ve tesise tehlike oluşturmamalıİnsana ve tesise tehlike oluşturmamalı
Kısa devre sonrasındaOnarım veya parça değişimi yapılmadan tekrar çalışmayabilirTekrar çalışabilmeli; kontaklarda kolayca ayrılabilen hafif kaynama kabul edilir ve üretici gerekli bakım önlemlerini belirtir
Aşırı yük rölesiHasar görebilirHasar görmemeli
Genel yaklaşımArızada bir süre devre dışı kalabilen, kritik olmayan çıkışlarArızadan sonra hızlı devreye dönmesi istenen proses çıkışları

Koordinasyon tek bir cihaza değil, üreticinin test ettiği kombinasyona aittir. Bu yüzden üreticinin koordinasyon tablosunda motor gücü, gerilim ve beklenen kısa devre akımı için listelenen eleman grubu kullanılır. Sahada elemanlardan biri tabloda olmayan bir modelle değiştirilirse koordinasyon tipi artık kanıtlanmış olmaz. Tip 2 şartları Tip 1 şartlarını da kapsadığı için Tip 2 koordinasyonlu bir kombinasyon Tip 1 şartlarını da sağlar.

MCC şartnamesinde sık yapılan hatalar

  • Yalnızca bara akımını yazıp pano anma akımını (InA), devre anma akımlarını (InC) ve anma eş zamanlılık faktörünü (RDF) belirtmemek. IEC 61439’da InA, giriş devrelerinin anma akımları toplamı ile ana baranın dağıtabileceği akımdan küçük olanıdır. InC, devrenin panodaki yerleşimi ve elemanlarıyla birlikte taşıyabileceği akımdır ve kullanılan cihazın anma değerinden düşük olabilir. RDF ise aynı anda yüklenebilecek çıkış grupları için pano üreticisi tarafından verilir. IEC 61439-1’in 2020 tarihli 3. baskısı bunlara ana devre grubu anma akımını (InG) da eklemiştir; şartnamede esas alınan baskı belirtilmelidir.
  • Beklenen kısa devre akımını trafo ve besleme bilgisinden hesaplamadan pano kısa devre dayanımını seçmek. Panonun kısa süreli dayanım ve tepe akım değerleri, tesisteki beklenen değerin altında kalmamalıdır.
  • Tasarım doğrulamasını malzeme listesine bırakmak. IEC 61439, tasarım doğrulamasında test, hesaplama ve tasarım kurallarının kullanılmasına izin verir; hangi özelliğin hangi yöntemle doğrulandığı teslim dokümanlarında görünmelidir.
  • Form ayrımını yazıp iç bölmelerin koruma derecesini ve terminal bölmelerinin kablo giriş yönüne uygunluğunu kontrol etmemek.
  • Motor koruma kombinasyonlarını üreticinin koordinasyon tablosu dışından seçmek veya devreye almadan sonra koordinasyonu dikkate almadan eleman değiştirmek.
  • İleride eklenecek motorlar için yedek ünite yeri ve bara kapasitesi bırakmamak.

Sıkça Sorulan Sorular

MCC panosu nedir?

Çok sayıda motorun yol verme, koruma ve kumanda elemanlarının her motor için ayrı ünitelerde toplandığı alçak gerilim panosudur. Motor kontrol merkezi olarak da anılır.

Çekmeceli MCC ile sabit MCC farkı nedir?

Çekmeceli yapıda ünite yuvasından çekilerek değiştirilebilir, bakım sırasında diğer çıkışlar çalışmaya devam edebilir. Sabit yapı daha ekonomiktir ama müdahale için daha fazla enerji kesintisi gerekir.

Pano form ayrımı Form 1, 2, 3, 4 ne demek?

IEC 61439-2’de tanımlanan iç ayrım seviyeleridir. Form yükseldikçe bara, fonksiyonel üniteler ve terminaller birbirinden daha fazla ayrılır.

Akıllı MCC nedir?

Motor yönetim röleleri, haberleşmeli sürücü ve soft starterlarla her motorun akım, enerji, termik durum ve arıza bilgisinin PLC veya SCADA’ya aktarıldığı MCC yapısıdır. Arıza nedeni pano açılmadan görülebilir.

Motor koruma için hangi eleman kullanılır?

Küçük ve orta güçte motor koruma şalteri veya sigorta ile termik röle, akıllı MCC’de motor yönetim rölesi kullanılır. Sürücülü çıkışlarda sürücünün kendi koruması da devrededir.

Eskişehir ve çevre illerde MCC motor kontrol panosu hizmeti

Eskişehir’de ve çevre illerde MCC panolarının tasarımı, imalatı, PLC ve SCADA entegrasyonu ve mevcut panoların revizyonu için çalışıyoruz. Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.