Kısa cevap: PNP ve NPN, üç telli DC sensörlerin çıkış transistörünün tipidir. PNP sensör algıladığında siyah çıkış telini +24 V’a bağlar (sourcing, akım verir); NPN sensör algıladığında siyah teli 0 V’a bağlar (sinking, akım çeker). Kablo renkleri ikisinde de aynıdır: kahverengi +24 V, mavi 0 V, siyah çıkış. Sensör tipi, bağlanacağı PLC girişinin tipine uygun seçilmelidir.
Güvenlik notu: Sensör bağlantısını değiştirmeden önce kumanda beslemesini kesin. Sensör hareketli bir makinedeyse makineyi durdurup kilitleyin; sensör sinyali makineyi beklenmedik şekilde hareket ettirebilir. Pano içindeki işleri yetkili bir elektrikçi yapmalıdır.
Bu yazıda (8 başlık)
PNP ve NPN ne demek?
Endüktif, kapasitif ve fotoelektrik sensörlerin büyük kısmı çıkışlarında bir transistör kullanır. Bu transistör yükü (PLC girişi, röle, lamba) ya artı tarafa ya da eksi tarafa bağlar.
- PNP (sourcing, akım veren): Sensör algıladığında çıkış +24 V olur. Yük, siyah tel ile 0 V (mavi) arasına bağlanır.
- NPN (sinking, akım çeken): Sensör algıladığında çıkış 0 V’a çekilir. Yük, +24 V (kahverengi) ile siyah tel arasına bağlanır.
Hangi tipin kullanıldığı makine üreticisine ve kullanılan kontrol cihazına göre değişir. Bu yüzden sensör değiştirirken eskisinin tipine bakmak gerekir.
Kablo renkleri
| Renk | Kısaltma | Bağlantı |
|---|---|---|
| Kahverengi | BN | +24 V DC (besleme artı) |
| Mavi | BU | 0 V (besleme eksi) |
| Siyah | BK | Çıkış (NO çıkış veya tek çıkış) |
| Beyaz | WH | Dört telli sensörlerde ikinci çıkış (çoğunlukla NC veya tamamlayıcı çıkış) |
Bu renk düzeni, Pepperl+Fuchs sensör veri sayfalarında EN 60947-5-2’ye göre tel renkleri olarak verilir. Bazı üreticiler farklı renk kullanabilir; bağlamadan önce sensörün etiketine veya veri sayfasına bakın. M12 konnektörlü sensörlerde pin numaraları da veri sayfasında yazar.
PLC girişine uyum
PLC girişleri de iki tipe ayrılır ve sensör tipine göre seçilir:
| Sensör | PLC girişi tipi | Giriş ortak ucu (COM) |
|---|---|---|
| PNP | Sink (akım çeken) giriş | 0 V’a bağlanır |
| NPN | Source (akım veren) giriş | +24 V’a bağlanır |
Terimler karışıklığa açıktır: PNP sensör “source” olduğu için “sink” tipi girişe bağlanır. Kısaca, sensör akım veriyorsa girişin akım çekmesi gerekir.
Birçok PLC ve sürücüde giriş grubunun ortak ucunu 0 V’a veya +24 V’a bağlayarak iki tipe de uyum sağlanabilir. Örneğin SINAMICS V20 kompakt kullanım kılavuzu, bağlantı şemalarını PNP moda göre verir ve aynı parametrelerle, dijital giriş ortağı (DIC) 24 V’a bağlanarak NPN moda geçilebileceğini belirtir. Ortak uç bir gruptaki tüm girişler için geçerlidir; aynı grupta PNP ve NPN sensör karıştırılamaz.
Sensör nasıl test edilir?
Gerekli araç: Dijital ölçü aleti (DC volt kademesi).
PNP sensör testi:
- Sensörü beslemeye bağlayın (kahverengi +24 V, mavi 0 V).
- Ölçü aletinin siyah probunu maviye (0 V), kırmızı probunu siyah çıkış teline koyun.
- Sensörün önüne hedefi getirin: yaklaşık besleme gerilimi (24 V civarı) okunmalı.
- Hedefi uzaklaştırın: gerilim 0 V’a yakın olmalı.
NPN sensör testi:
- Besleme aynı şekilde bağlanır.
- Ölçü aletinin kırmızı probunu kahverengiye (+24 V), siyah probunu siyah çıkış teline koyun.
- Hedef varken yaklaşık 24 V okunmalı (çıkış 0 V’a çekildiği için fark tam beslemedir).
- Hedef yokken 0 V’a yakın değer okunmalı.
Yüksüz ölçümde bazı sensörler kararsız değer gösterebilir. Bu durumda çıkışa test için uygun bir yük (örneğin PLC girişi veya küçük bir röle) bağlıyken ölçüm yapın. Çoğu sensörün üzerindeki LED de çıkış durumunu gösterir; ancak LED yansa bile çıkış transistörü bozuk olabilir, kesin sonuç için ölçüm yapın.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Belirti |
|---|---|
| PNP sensör source tipi girişe bağlanmış | Sensör LED’i yanar, PLC girişi gelmez |
| NPN yerine PNP sensör takılmış | Aynı belirti; giriş hiç gelmez veya ters çalışır |
| Siyah tel yük olmadan doğrudan +24 V veya 0 V’a bağlanmış | Çıkış iletime geçince kısa devre olur; kısa devre korumasız sensör bozulur |
| Kahverengi ile mavi ters bağlanmış | Ters polarite korumalı sensör çalışmaz, korumasız sensör bozulur |
| NO yerine NC sensör takılmış | Mantık ters çalışır, makine yanlış konumda durur |
| İki telli sensör üç telli gibi bağlanmış | Sensör çalışmaz veya PLC girişi sürekli gelir |
Sensör çalışıyor ama ürünü kaçırıyorsa sorun bağlantıda değil, algılama mesafesi veya hızdadır; bkz. sensör yanlış algılıyor, ürün kaçırıyor.
PNP’den NPN’e dönüştürmek mümkün mü?
Doğru tip sensör bulunamıyorsa ara röle kullanılabilir: sensör rölenin bobinini sürer, rölenin kontağı PLC girişine istenen polariteyi verir. Bu çözüm hızlı sinyallerde (enkoder, yüksek hızlı sayma) gecikme nedeniyle uygun değildir. Kalıcı çözüm, giriş tipine uygun sensör kullanmak veya PLC giriş grubunun ortak ucunu değiştirmektir.
Sensör türleri ve çalışma prensipleri için endüktif sensör nedir ve kapasitif sensör nedir yazılarımıza, uygulamaya göre seçim için sensör seçim rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Diğer sensör rehberleri: Limit Switch Nedir.
Sahada sensör ya da emniyet devresi kaynaklı bir duruş yaşıyorsanız makine ve otomasyon arıza servisi için bizi arayabilirsiniz. İlgili sayfalar: Kablo Renk Kodları.
Sıkça Sorulan Sorular
PNP ve NPN sensör arasındaki fark nedir?
PNP sensör algıladığında çıkışı +24 V yapar, NPN sensör çıkışı 0 V’a çeker. Kablo renkleri aynıdır; fark, yükün hangi uca bağlandığıdır.
Sensör kahverengi mavi siyah kablo nereye bağlanır?
Kahverengi +24 V, mavi 0 V, siyah çıkıştır. Dört telli sensörlerde beyaz tel ikinci çıkıştır. Farklı renk kullanan üreticiler olabileceği için veri sayfasına bakılmalıdır.
PNP sensör hangi PLC girişine bağlanır?
Ortak ucu 0 V’a bağlı olan sink tipi girişe bağlanır. NPN sensör ise ortak ucu +24 V’a bağlı source tipi girişe bağlanır.
Sensörün PNP mi NPN mi olduğu nasıl anlaşılır?
Etiketinde veya kodunda yazar. Yazmıyorsa sensörü besleyip hedef varken siyah tel ile mavi tel arasında 24 V ölçüyorsanız PNP, kahverengi ile siyah arasında ölçüyorsanız NPN’dir.
NPN sensör yerine PNP sensör takılırsa ne olur?
Sensör kendi LED’ini yakar ama PLC girişi sinyal almaz. Girişin ortak ucu değiştirilebiliyorsa tüm grup buna göre ayarlanır, değilse doğru tipte sensör kullanılır.
Eskişehir’de sensör ve PLC desteği
Sensör seçimi, PLC giriş-çıkış bağlantıları, arızalı sensörlerin tespiti ve makine kumanda devrelerinin düzenlenmesi konularında destek veriyoruz. Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.

“PNP NPN Sensör Farkı: Bağlantı, Kablo Renkleri, Test” ögesine 4 yanıt
[…] sensörlerle aynı şekilde bağlanır: kahverengi +24 V, mavi 0 V, siyah çıkış. Çıkış PNP veya NPN tipindedir ve PLC girişiyle uyumlu olmalıdır. Karşılıklı fotoselde verici yalnızca […]
[…] yazıda endüktif sensörün nasıl çalıştığını, algılama mesafesini neyin belirlediğini, PNP ve NPN bağlantısını ve doğru sensörün nasıl seçileceğini […]
[…] dijital giriş ortağı (DIC) 24 V’a bağlanarak NPN moda geçilir. Ayrıntı için PNP NPN sensör farkı yazımıza […]
[…] sensör rehberleri: Termokupl Nedir, Enkoder (Encoder) Nedir, PNP NPN Sensör Farkı. Tümü için: sensör seçim […]