Sayım hataları çoğu zaman müşteriden gelen bir telefonla fark edilir: “Kolide 24 yerine 23 ürün çıktı.” Ya da tersi olur, pakete fazladan ürün girer ve kimse fark etmez, ama ay sonunda stok ile üretim rakamı birbirini tutmaz. Vardiya raporunda yazan adet, makinenin sayacındaki adet ve depoya giren adet üç ayrı sayı olur.
Elle sayım yavaş ve yorucudur; hızlı akan bir bantta saymak ise neredeyse imkânsızdır. Bu sayfa, eksik ya da fazla sayımın nereden kaynaklandığını ve hangi durumda hangi sayım yönteminin işe yaradığını anlatıyor.
Hemen arayın: 0533 454 52 32 — mesai dışında da arayabilirsiniz.
Bu yazıda (6 başlık)
Sayım hataları neden oluyor?
Yanlış sayının arkasında genellikle birkaç tipik neden vardır:
- Elle sayım ve göz kararı. Operatör küçük parçaları avuçla, ürünleri sıra sıra sayar. Yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve hız baskısı arttıkça hata da artar.
- Yanlış yere konmuş ya da yanlış ayarlanmış sensör. Bitişik akan ürünleri tek ürün sayan, parlak ambalajda iki kez tetiklenen veya titreşimde yanlış sinyal üreten bir fotosel sayacı sessizce yanlış sayar.
- Sayım noktası yanlış. Makine çevrim sayısını sayar ama çevrimde hurdaya ayrılan, elle alınan ya da yeniden işlenen ürünler sayılmaz. Makinenin “ürettim” dediği ile kutuya giren aynı şey değildir.
- Ret ve yeniden besleme. Kontrolden geri dönen ürünler banda yeniden konduğunda iki kez sayılabilir.
- Kayıt kopukluğu. Sayaç ekranından okunup kağıda yazılan, sonra Excel’e aktarılan sayı her adımda bozulabilir. Bu konuyu üretim kayıtları kağıtla tutuluyor sayfamızda ayrıca ele aldık.
İlk iş, hatanın nerede doğduğunu bulmaktır: paket içinde mi, hat çıkışında mı, yoksa raporlamada mı?
Çözüm seçenekleri
| Seçenek | Ne zaman mantıklı? | Sınırları |
|---|---|---|
| Elle sayımı iyileştirme (sayım tepsisi, şablon, çift kontrol) | Hacim düşük, ürün çeşidi çok, yatırım şu an mümkün değil | İnsan hatası azalır ama kalkmaz, hız düşer |
| Sensörle sayım (fotosel, endüktif, kapasitif sensör ve PLC sayacı) | Ürünler tek tek ve aralıklı akıyor, sayım noktası net | Bitişik, üst üste ya da düzensiz akan üründe yanlış sayar; ayar ve konum kritik |
| Kontrol tartımı (checkweigher) ile adet kontrolü | Koli veya paket içindeki adet, ürün ağırlığından çıkarılabiliyor | Tek ürün ağırlığı, ambalaj ve ürün ağırlığındaki değişkenliğe göre ayırt edilebilir olmalı |
| Sayma terazisi | Küçük parçalar (vida, conta, pul) torbaya, kutuya konuyor | Genellikle elle yükleme ister; parça ağırlığı değişkense sapma olur |
| Kamerayla sayım (görüntü işleme) | Ürünler yan yana, üst üste ya da karışık geliyor; tepsi veya kutu içi görülebiliyor | Üstü kapalı ya da birbirini tamamen örten ürünlerde görmez; aydınlatma tasarımı şart |
| Barkod ile sayım ve doğrulama | Her ürün veya paket etiketli, sayım ile ürün kimliği birlikte isteniyor | Etiket okunamazsa ret gerekir; etiketsiz ürüne uygulanmaz |
Kontrol tartımı ile adet bulmak
Kontrol tartımında koli banttan geçerken tartılır, ağırlık beklenen aralığın dışındaysa koli ayrılır. Bir örnek: 250 g’lık ürünlerden 24 adet giren bir kolide net ürün ağırlığı 6.000 g’dır. Bir ürün eksikse net ağırlık 5.750 g olur. Bu yöntemin çalışması için koli ve ürün ağırlığındaki doğal değişkenliğin bu 250 g farkı örtmeyecek kadar küçük olması gerekir. Ağırlık ölçümünün temeli olan yük hücresini loadcell nedir yazımızda anlattık.
Kamerayla sayım
Kamera, kutunun ya da tepsinin görüntüsünü alır ve ürünleri tek tek ayırt edip sayar. Bitişik akan ürünlerde, blister ve tepsilerde, ağırlığı birbirine yakın farklı ürünlerde sensör ve teraziye göre daha fazla bilgi verir: hangi gözün boş olduğunu da gösterir. Sistem kurgusu için endüstriyel görüntü işleme hizmet sayfamıza bakabilirsiniz.
Otomasyon hangi durumda mantıklı?
Otomatik sayıma geçmeyi düşünmek için şu sorulara bakın:
- Eksik ya da fazla adet müşteri şikayeti, iade veya fire olarak size geri dönüyor mu?
- Ürün hat üzerinde belirli bir noktadan, belirli bir düzende geçiyor mu?
- Aynı paket tipi uzun süre üretiliyor mu?
- Sayımı yapan kişi aslında başka bir işte daha değerli olur mu?
- Sayının üretim takip sistemine otomatik aktarılması gerekiyor mu?
Sayım genellikle tek başına değil, paketleme hattının bir parçası olarak otomasyona alınır. Bu durumda dolum ve paketleme makinesi otomasyonu ile birlikte ele almak daha doğru olur.
Otomasyonun mantıklı olmadığı durumlar:
- Hacim çok düşükse ve sayım günde birkaç kez yapılıyorsa.
- Ürün her siparişte değişiyor ve kalıcı bir sayım noktası tanımlanamıyorsa.
- Asıl sorun sayım değil, ürünlerin üretim hattında birbirine karışması ya da yanlış etiketlenmesiyse. Bu durumda ürünler karışıyor, yanlış sevkiyat sayfasındaki çözümler daha uygun olur.
Nasıl başlanır?
- Arayın. Ürünü, paket tipini, hat hızını ve hatanın nerede fark edildiğini kısaca anlatın.
- Tesis ziyareti. Sayım noktasını, ürünün akışını ve mevcut sensör veya sayaçları yerinde görüyoruz.
- Analiz. Ürün ve ambalaj ağırlığındaki değişkenliği, ürünlerin akış düzenini ve görünürlüğünü inceleyip sensör, tartım veya kamera yöntemlerinden hangisinin uygun olduğunu belirliyoruz.
- Teklif. Sayım yöntemi, ret mekanizması, PLC bağlantısı ve veri aktarımını kapsayan teklif hazırlıyoruz.
- Devreye alma. Kurulum, ayar, deneme üretimi ve operatör eğitimini tamamlıyoruz. Sayım verisini isterseniz üretimden veri toplama sistemine bağlıyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bantta akan ürün nasıl sayılır?
Ürünler aralıklı akıyorsa bir fotosel ya da endüktif sensör ile PLC sayacı yeterli olabilir. Ürünler bitişik geliyorsa önce aralık açan bir düzen gerekir ya da kamerayla sayım tercih edilir.
Kolide eksik ürün nasıl tespit edilir?
En yaygın yöntem kontrol tartımıdır: koli tartılır ve beklenen aralıkta değilse ayrılır. Ürün ağırlıkları birbirine çok yakınsa ya da ambalaj ağırlığı çok değişkense kamerayla kontrol daha güvenilir olabilir.
Checkweigher nedir?
Checkweigher, banttan geçen her paketi hareket halinde tartıp alt ve üst sınırla karşılaştıran ve sınır dışı paketi hattan ayıran kontrol tartım cihazıdır. Hem eksik dolumu hem eksik adedi yakalamak için kullanılır.
Makinedeki sayaç ile depoya giren adet neden tutmuyor?
Genellikle sayaç çevrimi sayar; hurdaya ayrılan, elle alınan veya yeniden işlenen ürünleri saymaz. Sayım noktasını paketleme çıkışına almak ve hurdayı ayrıca saymak bu farkın büyük kısmını kapatır.
Kamerayla sayım her ürüne uygulanır mı?
Hayır. Ürünlerin kamera tarafından görülebilmesi gerekir. Birbirini tamamen örten, kapalı kutu içindeki veya çok parlak ürünlerde önce aydınlatma ve görüş açısı denenmelidir.
Eskişehir ve çevre illerde destek
AveA Otomasyon olarak Eskişehir’de bulunuyoruz ve çevre illerdeki fabrikalarda sensörle sayım, kontrol tartımı ve kamerayla sayım uygulamalarında tesis ziyareti, analiz, kurulum ve devreye alma yapıyoruz. Sayım hatanızın nereden geldiğini birlikte bakmak için iletişim sayfamızdan yazabilir ya da doğrudan arayabilirsiniz.
Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.