Güncelleme: 30 Ekim 2026
Kısa cevap: AB Yapay Zeka Yasası (Tüzük (AB) 2024/1689) 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe girdi ve büyük bölümüyle 2 Ağustos 2026’dan beri uygulanıyor. Temmuz 2026’da yürürlüğe giren değişiklik tüzüğü (AB) 2026/1744 ile yüksek riskli sistemlere ilişkin kurallar ertelendi: bağımsız yüksek riskli kullanım alanları için 2 Aralık 2027, ürünlere gömülü yapay zeka için 2 Ağustos 2028. Makinelerdeki yapay zeka artık Yapay Zeka Yasası’nın ayrı yüksek risk rejimi yerine Makine Tüzüğü üzerinden düzenlenecek. AB’ye makine veya yapay zekalı sistem satan Türk üreticileri için asıl takvim bu iki tüzüğün kesiştiği yerde.
Ne değişti?
Avrupa Komisyonu’nun Yapay Zeka Yasası sayfasına göre takvim şöyle:
| Tarih | Ne başladı / başlayacak |
|---|---|
| 1 Ağustos 2024 | Tüzük yürürlüğe girdi |
| 2 Şubat 2025 | Yasaklı yapay zeka uygulamaları uygulanmaya başladı |
| 2 Ağustos 2025 | Genel amaçlı yapay zeka modellerine ilişkin yükümlülükler |
| 2 Ağustos 2026 | Tüzüğün genel uygulama tarihi |
| 2 Aralık 2027 | Ek III’teki yüksek riskli kullanım alanları (ertelendi) |
| 2 Ağustos 2028 | Ürün mevzuatı kapsamındaki ürünlere gömülü yüksek riskli yapay zeka (ertelendi) |
Ertelemeyi getiren (AB) 2026/1744 sayılı tüzük 24 Temmuz 2026’da AB Resmî Gazetesi’nde yayımlandı ve 27 Temmuz 2026’da yürürlüğe girdi. Aynı tüzük, Makine Tüzüğü (AB) 2023/1230’u da değiştirdi. Komisyon’un ileri imalat sayfasına göre makinelere gömülü yapay zeka artık Yapay Zeka Yasası’nın ayrı yüksek risk rejiminde yer almayacak; Komisyon, yapay zekaya özgü emniyet şartlarını Makine Tüzüğü altında yetki devrine dayalı tasarruflarla ekleme yetkisi kazandı.
Makine Tüzüğü ise 20 Ocak 2027’den itibaren zorunlu olarak uygulanacak. Bu tüzük, kendi kendine gelişen (makine öğrenmesine dayalı) davranışla emniyet fonksiyonu üstlenen emniyet bileşenlerini ve bu tür sistemleri içeren makineleri yüksek riskli makine listesine (Ek I Kısım A) alıyor. Bu ürünlerde uygunluk değerlendirmesine onaylanmış kuruluş katılımı gerekiyor. Ayrıntılar için yeni makine emniyeti yönetmeliği 2027 yazımıza bakabilirsiniz.
Kimleri etkiliyor?
- AB’ye makine ihraç eden imalatçılar. Yapay Zeka Yasası, sistemi AB pazarına arz eden sağlayıcıları, nerede kurulu olduklarına bakmadan kapsıyor. Makinesinde emniyet fonksiyonu gören bir yapay zeka bileşeni olan üretici hem Makine Tüzüğü’nü hem Yapay Zeka Yasası’nın değişen hükümlerini izlemeli.
- Kamera ve derin öğrenme ile kalite kontrol yapan tesisler. Ürün kusuru arayan bir görsel kontrol sistemi, Ek III’teki yüksek riskli kullanım alanları listesinde ayrıca sayılmıyor. Ancak aynı sistem bir makinenin emniyet fonksiyonunu üstlenirse tablo değişiyor. Yapay zeka ile görsel hata tespiti ve derin öğrenme ile görüntü işleme sayfalarında bu sistemlerin nasıl çalıştığını anlattık.
- Çalışanları izleyen veya iş dağıtan yazılım kullananlar. Ek III madde 4, çalışanların performansını ve davranışını izleyip değerlendirmek ya da bireysel davranışa göre görev dağıtmak için kullanılan yapay zeka sistemlerini yüksek riskli sayıyor. Bu kurallar 2 Aralık 2027’ye ertelendi.
- İşyerinde duygu tanıma. Tüzüğün 5. maddesi, işyerinde kişilerin duygularını çıkarmaya yönelik yapay zeka kullanımını tıbbi veya emniyet gerekçeleri dışında 2 Şubat 2025’ten beri yasaklıyor.
Fabrikalar ne yapmalı?
- Envanter çıkarın. Makinelerinizde, test istasyonlarınızda ve yazılımlarınızda yapay zeka veya makine öğrenmesi kullanan bileşenleri listeleyin.
- Her bileşenin işlevini ayırın. Kalite sınıflandırması mı yapıyor, emniyet fonksiyonu mu görüyor, çalışan mı değerlendiriyor? Yükümlülükler bu ayrıma göre değişiyor.
- Emniyet fonksiyonunda yapay zeka varsa Makine Tüzüğü takvimini esas alın. 20 Ocak 2027’den sonra AB’ye arz edilecek makinelerde onaylanmış kuruluş sürecini şimdiden planlayın.
- Tedarikçiden belge isteyin. Kamera, akıllı sensör veya yazılım tedarikçisinin AB mevzuatına yönelik beyanlarını ve teknik dokümanlarını dosyalayın.
- AB’deki müşterinizle konuşun. Sistemi AB’de kullanan müşteri de “kullanıcı” olarak yükümlülük taşıyabilir; sözleşmede rolleri netleştirin.
- Hukuki değerlendirme alın. Bu yazı mevzuatın özeti; ürününüzün hangi kategoriye girdiğine dair kararı uygunluk değerlendirme kuruluşu veya hukuk danışmanınızla verin.
Sık sorulan sorular
AB Yapay Zeka Yasası Türk firmalarını bağlar mı?
Türkiye’de kurulu olsa da sistemi veya sistemi içeren ürünü AB pazarına arz eden sağlayıcılar kapsamda. Yalnızca Türkiye’de kullanılan ve çıktısı AB’ye gitmeyen bir iç sistem için durum farklı olabilir; ürününüz özelinde danışmanınızla teyit edin.
Yüksek risk kuralları ne zaman başlıyor?
(AB) 2026/1744 sayılı tüzükle ertelenen tarihlere göre Ek III’teki kullanım alanları için 2 Aralık 2027, ürünlere gömülü sistemler için 2 Ağustos 2028.
Kamera ile hata tespiti yüksek riskli sayılır mı?
Kusur ayıklayan bir görsel kontrol sistemi Ek III listesinde ayrıca yer almıyor. Sistem bir makinenin emniyet fonksiyonunu üstleniyorsa Makine Tüzüğü’ndeki yüksek riskli makine hükümleri gündeme gelir.
Makine Tüzüğü ile Yapay Zeka Yasası nasıl birleşiyor?
2026/1744 sayılı değişiklikten sonra makinelerdeki yapay zekaya ilişkin emniyet şartları Makine Tüzüğü üzerinden düzenlenecek. Komisyon bu şartları yetki devrine dayalı tasarruflarla ekleyecek; yayımlandıkça takip etmek gerekiyor. CE sürecinin genel çerçevesi için makine emniyeti ve CE sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- Avrupa Komisyonu, Yapay Zeka Yasası ve uygulama takvimi
- EUR-Lex, Tüzük (AB) 2026/1744
- Avrupa Komisyonu, Yapay Zeka Omnibus ve makineler
- Avrupa Komisyonu, Makine Tüzüğü (AB) 2023/1230
AveA Otomasyon olarak Eskişehir ve çevre illerde görüntü işleme, robotik ve makine emniyeti projelerinde teknik dokümantasyonun ve risk değerlendirmesine girdi olacak sistem bilgisinin hazırlanmasına destek veriyoruz. Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.
İlgili sayfalar: AB Siber Dayanıklılık Yasası (CRA).

“AB Yapay Zeka Yasası Üretimi Nasıl Etkiler? Tarihler” için bir yanıt
[…] ilgili düzenlemelerini yayımlayarak ekleri güncelleyecek. Ertelenen tarihler için AB Yapay Zeka Yasası ve üretim yazısına […]