Makineniz mi durdu? Eskişehir ve çevre illerde arıza servisi · mesai dışında da arayabilirsiniz0533 454 52 32

Son güncelleme: · Okuma süresi: yaklaşık 4 dk · Hazırlayan: Arslan Ünal, AveA Otomasyon

Kısa cevap: PLC programlama, sırasıyla elektrik ve kumanda temeli, ladder mantığı, zamanlayıcı-sayıcı komutları, simülasyonla deneme, küçük gerçek projeler ve dokümantasyon alışkanlığı üzerine kurularak öğrenilir. En hızlı ilerleme, okuduğunuz her konuyu bir simülatörde veya küçük bir eğitim setinde hemen denemekle olur. Siemens tarafında TIA Portal ile çalışacaksanız Siemens’in eğitim kurumları için hazırladığı SCE öğrenme belgeleri resmi ve düzenli bir kaynak sunar.

Bu yazı bir öğrenme yol haritasıdır. Konu anlatımlı derslerimiz için PLC dersleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Bu yazıda (11 başlık)

1. Adım: Elektrik ve kumanda temeli

PLC programı, sahadaki elektrik devresinin yazılımdaki karşılığıdır. Programa geçmeden önce şunları bilmek gerekir:

  • 24 VDC kumanda devresi, NO (normalde açık) ve NC (normalde kapalı) kontak farkı
  • Röle, kontaktör, termik ve motor koruma şalteri
  • Start-stop mühürleme devresi ve stop butonunun neden NC bağlandığı
  • PNP ve NPN sensör farkı, sensörün PLC girişine bağlantısı
  • 4-20 mA ve 0-10 V analog sinyallerin anlamı

Bir elektrik şemasını okuyabilen biri ladder diyagramını çok daha hızlı öğrenir. PLC’nin ne olduğunu ve neden röle kumandasının yerini aldığını PLC nedir yazımızda bulabilirsiniz.

Öğrenirken gerçek bir makinede yardıma ihtiyaç duyarsanız veya işi bir ekibe yaptırmak isterseniz PLC programlama hizmeti sayfamıza bakabilirsiniz.

2. Adım: Ladder mantığı ve tarama çevrimi

Elektrik şemasına benzediği için ladder (LD) çoğu kişiye ilk dil olarak en kolay gelir. IEC 61131-3’ün 2013 tarihli 3. baskısında komut listesi (IL) dili kullanımdan düşürülmüş (deprecated) olarak işaretlendi; bu yüzden LD, FBD ve ST (Siemens’te SCL) üzerine yoğunlaşmak mantıklıdır. Diller için PLC programlama dilleri rehberi yazımıza bakabilirsiniz. Bu aşamada öğrenilecekler:

  • Kontak, bobin, set/reset
  • Tarama çevrimi: girişlerin okunması, programın çalışması, çıkışların yazılması
  • Mühürleme, kilitleme (ileri-geri motor), kenar algılama
  • Aynı çıkışı iki yerde yazmamak

Bu konular için ladder diyagramı dersi iyi bir başlangıçtır.

3. Adım: Zamanlayıcı, sayıcı, karşılaştırma

Makinelerin çoğu bu üç komut grubu ile çalışır:

  • Zamanlayıcılar: TON (çekmede gecikme), TOF (düşmede gecikme), TP (darbe)
  • Sayıcılar: CTU, CTD, CTUD
  • Karşılaştırma ve matematik: Eşittir, büyüktür, toplama, bölme

Her komutu ayrı ayrı denemek yerine küçük senaryolar kurun: “Butona basınca 5 saniye sonra motor çalışsın”, “10 kutuda bir bant dursun”. TIA Portal’daki zamanlayıcılar için TON, TOF, TP yazımıza bakabilirsiniz.

4. Adım: Veri tipleri, adresleme ve analog

  • Veri tipleri: BOOL, INT, DINT, REAL, TIME farkı ve taşma hataları
  • Adresleme: I, Q, M, DB alanları; bit, byte, word, double word
  • Analog: Ham değerin mühendislik birimine ölçeklenmesi (Siemens’te NORM_X ve SCALE_X)

Bu aşamada sembolik adlandırma alışkanlığı kazanmak önemlidir: “M0.0” yerine “Motor_Calisiyor” gibi adlar kullanın.

5. Adım: Simülasyonla deneme

Gerçek PLC olmadan da çalışabilirsiniz. Siemens TIA Portal ile birlikte kullanılan S7-PLCSIM, programı bilgisayarda sanal bir CPU’ya yükleyip girişleri elle değiştirerek denemenizi sağlar. STEP 7’nin deneme lisansı ilk etkinleştirmeden sonra 21 gün tam işlev verir; bu süreyi temel konuları denemek için planlı kullanın. Bu yöntemle:

  • Programı yükleme ve online izleme adımlarını öğrenirsiniz.
  • Hata yapmanın maliyeti yoktur; bir motoru yanlış yöne döndürmezsiniz.
  • Program durumu (program status) ekranında enerji akışını izlemeyi alışkanlık haline getirirsiniz.

Başlatma adımları ve sınırları için PLCSIM nedir yazımıza bakabilirsiniz. Simülasyon sahayı tam yansıtmaz: sensör gecikmeleri, kontak sıçraması, gürültülü analog sinyal ve kablolama hataları gerçek donanımda öğrenilir.

6. Adım: Küçük gerçek projeler

ProjeÖğrettiği
Start-stop motor, termik arızasıMühürleme, NC stop, arıza biti
Yıldız-üçgen yol vermeZamanlayıcı, kilitleme
Trafik lambasıSıralama, adım numarası
Kutu sayan konveyörSayıcı, reset, kenar algılama
Depo seviye kontrolüAnalog ölçekleme, histerezis
Basit HMI ekranıEtiketler, buton, alarm

Küçük bir eğitim seti (PLC, birkaç buton, lamba ve sensör) bu projeler için yeterlidir. Arduino ile PLC arasındaki farkı merak ediyorsanız PLC ve Arduino farkı yazımıza bakabilirsiniz.

7. Adım: Dokümantasyon ve okuma becerisi

Sahada en çok ihtiyaç duyulan beceri, başkasının yazdığı programı okumaktır. Bunun için:

  • Her networke kısa bir açıklama yazın.
  • Etiket tablolarını gruplayın ve elektrik projesindeki referansları ekleyin.
  • Çalışan programın yedeğini tarihli olarak saklayın.
  • Mevcut bir makinenin programını açıp “bu motor neden çalışmıyor” sorusunu programdan cevaplamayı deneyin.

Resmi kaynak: Siemens SCE belgeleri

Siemens, eğitim kurumları için SCE programı kapsamında öğrenme ve eğitim belgeleri yayımlar. Siemens SCE belge sayfasına göre burada TIA Portal modülleri ile S7-1200 ve S7-1500 için ders kitapları ve ilgili projeler yer alır; belgelerin bir kısmı birden çok dilde, bir kısmı yalnızca İngilizce veya Almanca sunulur. İndirme için SiePortal hesabıyla giriş yapmak gerekir.

Belgeler müfredat sırasıyla hazırlandığı için konuları adım adım ilerletmeye uygundur. Türkçe anlatım isteyenler bunları PLC dersleri sayfamızla birlikte kullanabilir.

Sık yapılan hatalar

  1. Elektrik temeli olmadan doğrudan yazılıma başlamak.
  2. Yalnızca video izleyip kendi eliyle program yazmamak.
  3. Birden çok markayı aynı anda öğrenmeye çalışmak; önce bir markada temeli oturtun.
  4. Simülasyonda çalışan programı sahada güvenlik önlemi almadan denemek.
  5. Güvenlik işlevlerini (acil stop, koruyucu kapı) standart programla çözmeye çalışmak.

Diğer PLC dersleri: PLC Veri Tipleri.

Sıkça Sorulan Sorular

PLC programlamayı kendi kendime öğrenebilir miyim?

Evet. Elektrik temeli, ladder ve simülasyonla başlayıp küçük projelerle ilerlemek mümkündür. Gerçek donanımda deneme yapmak öğrenmeyi hızlandırır.

PLC öğrenmek ne kadar sürer?

Kişinin elektrik bilgisine ve ayırdığı zamana göre değişir. Temel komutları öğrenmek kısa sürebilir; başkasının programını sahada okuyup arıza bulabilmek ise uygulama deneyimi ister.

PLC öğrenmek için hangi marka seçilmeli?

Çalıştığınız veya çalışmak istediğiniz sektörde yaygın olan markayla başlayın. Temel kavramlar (kontak, bobin, zamanlayıcı, sayıcı) markalar arasında benzerdir.

PLC’siz PLC programlama öğrenilir mi?

Evet. Siemens TIA Portal ile kullanılan S7-PLCSIM gibi simülatörlerle program yazılıp denenebilir. Sahaya özgü konular için ise gerçek donanım gerekir.

Siemens SCE belgeleri nereden indirilir?

Siemens’in siemens.com/sce/documents sayfasından, SiePortal hesabıyla giriş yapıldıktan sonra indirilir.

Eskişehir’de PLC ve otomasyon desteği

Makinenizdeki PLC programının incelenmesi, bakım ekibinizin programı okuyabilmesi için dokümantasyonun düzenlenmesi veya yeni bir otomasyon projesi için bizimle görüşebilirsiniz. Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.

“PLC Programlama Nasıl Öğrenilir? Adım Adım Yol Haritası” ögesine 2 yanıt

  1. […] Diğer PLC dersleri: TIA Portal Nedir, WinCC Nedir, PLC Programlama Nasıl Öğrenilir. […]

  2. […] İlgili sayfalar: PLCSIM Nedir, PLC Programlama Nasıl Öğrenilir. […]