Kısa cevap: Üç fazlı bir motorun akımı I = P / (√3 × U × cosφ × η) formülüyle hesaplanır. Burada P motor etiketindeki mil gücü (W), U fazlar arası gerilim, cosφ güç faktörü, η verimdir. Örneğin 400 V’ta, cosφ = 0,85 ve η = 0,91 olan 15 kW’lık bir motor yaklaşık 28 A çeker; en doğru değer ise her zaman motor etiketindeki nominal akımdır.
Bu yazıda (8 başlık)
Motor akımı hesaplama formülü
Motor etiketindeki güç, mile verilen mekanik güçtür. Motorun şebekeden çektiği elektrik gücü bundan büyüktür, çünkü motor içinde kayıplar vardır. Bu nedenle formülde verim (η) yer alır.
| Motor tipi | Formül |
|---|---|
| Üç fazlı | I = P / (√3 × U × cosφ × η) |
| Tek fazlı | I = P / (U × cosφ × η) |
| Şebekeden çekilen aktif güç | P_elektrik = P_mil / η |
- P: etiketteki anma gücü (W). 15 kW = 15 000 W.
- U: üç fazda fazlar arası gerilim (Türkiye’de 400 V), tek fazda 230 V.
- cosφ: motorun tam yükteki güç faktörü, etikette yazar.
- η: tam yükteki verim, etikette veya katalogda yazar.
Güç faktörünün anlamı için güç faktörü (cos φ) nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Çözümlü örnek: 15 kW motor
*Değerler örnek amaçlıdır; kendi motorunuzun etiket değerlerini kullanın.*
- P = 15 kW, U = 400 V, cosφ = 0,85, η = 0,91
I = 15 000 / (1,732 × 400 × 0,85 × 0,91) I = 15 000 / 535,9 I ≈ 28 A
Aynı motor için şebekeden çekilen aktif güç 15 / 0,91 ≈ 16,5 kW, görünür güç 16,5 / 0,85 ≈ 19,4 kVA olur.
Hızlı kontrol: kW başına amper
400 V’ta cosφ × η çarpımı 0,75–0,80 aralığında olan bir motor için formül kW başına yaklaşık 1,8–1,9 A verir. Bu sadece bir ön kontroldür; küçük motorlarda verim ve güç faktörü daha düşük olduğu için kW başına akım daha yüksek çıkar. Kablo, şalter ve kontaktör seçimi etiket akımına göre yapılmalıdır.
kW – HP dönüşümü
ABD ve bazı eski motorlarda güç beygir gücü (HP) olarak yazılır. NIST SP 811 dönüşüm katsayılarına göre:
| Birim | Watt karşılığı |
|---|---|
| 1 HP (550 ft·lbf/s, mekanik) | 745,7 W |
| 1 HP (metrik, BG / PS) | 735,5 W |
| 1 HP (elektriksel) | 746 W |
- kW → HP: kW ÷ 0,7457 (örnek: 15 kW ≈ 20,1 HP)
- HP → kW: HP × 0,7457 (örnek: 10 HP ≈ 7,46 kW)
Türkçe kaynaklarda geçen “beygir gücü (BG)” çoğunlukla metrik değerdir; 1 BG ≈ 0,7355 kW.
Motor etiketi nasıl okunur?
Etiketteki temel bilgiler ve anlamları:
| Etiket bilgisi | Anlamı | Kullanıldığı yer |
|---|---|---|
| kW (veya HP) | Mildeki anma gücü | Yük ve sürücü seçimi |
| V ve Δ/Y | Bağlantıya göre gerilim, ör. 400 V Δ / 690 V Y | Klemens bağlantısı |
| A | Her gerilime karşılık nominal akım | Kablo, termik, şalter ayarı |
| cosφ | Tam yükte güç faktörü | Akım ve kompanzasyon hesabı |
| min⁻¹ (rpm) | Anma devri | Kutup sayısı ve kayma |
| Hz | Anma frekansı | 50/60 Hz uyumu |
| IE sınıfı | Verim sınıfı (IE2, IE3, IE4) | Enerji verimliliği |
| IP | Koruma sınıfı | Ortam uygunluğu |
| S1, S3… | Çalışma türü (sürekli, aralıklı) | Görev tipine uygunluk |
Etikette 230/400 V yazan bir motor 400 V şebekede yıldız bağlanır; 400/690 V yazan motor 400 V şebekede üçgen bağlanır ve yıldız-üçgen yol vermeye uygundur. Bağlantı ayrıntıları için motor klemens bağlantısı ve asenkron motor nedir yazılarımıza bakabilirsiniz.
Motorun çektiği akım neden etiket akımından farklı olabilir?
- Kısmi yük: Yük azalınca akım düşer ama orantılı düşmez; motorun mıknatıslama akımı yük olmadan da akar ve cosφ kötüleşir.
- Aşırı yük: Mekanik zorlanma, sıkışan rulman veya yanlış redüktör akımı etiketin üstüne çıkarır.
- Düşük gerilim: Aynı gücü vermek için motor daha fazla akım çeker.
- Faz dengesizliği: Fazlardan biri belirgin şekilde fazla akım çeker, sargı ısınır.
- Yol alma: Direkt yol vermede kalkış akımı, nominal akımın birkaç katına çıkar; değer katalogda Ia/In olarak verilir.
Akımı sürekli etiketin üstünde olan motor ısınır ve termik atar. Bu durumda termik röle ayarını yükseltmek yerine sebebi bulmak gerekir.
Akım değeri nerede kullanılır?
- Termik röle / motor koruma şalteri ayarı: Etiketteki nominal akıma ayarlanır.
- Kontaktör seçimi: Kullanım kategorisi (AC-3) ve motor gücü/akımına göre.
- Kablo kesiti: Akım, döşeme şekli ve hat boyuna göre; bkz. kablo kesiti hesaplama.
- Sürücü seçimi: Sürücünün sürekli çıkış akımı motor akımını karşılamalı.
Güvenlik notu: Akım ölçümü pens ampermetre ile çalışan devrede yapılır. Pensin çenesine yalnızca tek bir faz iletkenini alın; çok damarlı kablonun tamamını kavrarsanız fazların manyetik alanları birbirini götürür ve sıfıra yakın değer okursunuz. Ölçümü panoda, yalıtımı sağlam ve erişilebilir bir faz iletkeninde, uygun kişisel koruyucuyla yapın; klemens kutusunu canlı devrede açmayın. Klemens bağlantısı değiştirilecekse enerjiyi kesin, kilitleyin ve işi yetkili elektrikçiye yaptırın.
Diğer motor rehberleri: Monofaze Motor Bağlantısı ve Kondansatör Seçimi, Elektrik Motoru Aşırı Isınıyor, Redüktör Nedir, Frekans Konvertörü (İnverter) Nedir.
Panoda ya da motor devresinde çözemediğiniz bir arıza varsa pano arıza tespiti ve onarımı için bizi arayabilirsiniz. İlgili sayfalar: Gerilim Düşümü Hesabı, kVA kW Farkı.
Sıkça Sorulan Sorular
1 kW motor kaç amper çeker?
400 V üç fazda cosφ ve verime bağlı olarak kabaca 2 A civarındadır; küçük motorlarda verim düştüğü için daha fazla olabilir. 230 V tek fazlı 1 kW motorda ise düşük cosφ ve verim nedeniyle örneğin 6–9 A civarı akım görülebilir. Kesin değer motor etiketindedir.
Motor akımı nasıl hesaplanır?
Üç fazlı motorda I = P / (√3 × U × cosφ × η) formülü kullanılır. P watt cinsinden etiket gücü, U fazlar arası gerilim, cosφ güç faktörü, η verimdir.
kW’ı HP’ye nasıl çeviririm?
kW değerini 0,7457’ye bölün. Örneğin 7,5 kW ≈ 10 HP eder. Metrik beygir gücünde katsayı 0,7355’tir.
Motor etiketinde iki akım değeri neden var?
İki gerilim için iki akım verilir; örneğin 400 V üçgen bağlantıdaki akım ve 690 V yıldız bağlantıdaki akım. Kendi şebeke gerilim ve bağlantınıza karşılık gelen akımı kullanın.
Motor boşta çalışırken neden yüksek akım çekiyor?
Asenkron motor boşta da mıknatıslanma akımı çeker; bu akım çoğunlukla reaktiftir ve cosφ düşüktür. Boşta akımın etiket akımına yakın çıkması ise sargı, gerilim veya mekanik bir sorunun işareti olabilir; hızlı hesaplar için mühendislik hesaplayıcıları sayfamızı kullanabilirsiniz.
Eskişehir’de motor ve pano desteği
Motor koruma ayarları, kontaktör ve kablo seçimi ile motor kumanda panolarının tasarımı için elektrik otomasyon panosu tasarım ve imalatı kapsamında çalışıyoruz. Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.

“Motor Akımı Hesaplama: kW’tan Amper, HP ve Örnek” ögesine 3 yanıt
[…] cosφ = 0,85 ve η = 0,91 olan bir motor yaklaşık 19,4 kVA çeker. Hesabın ayrıntısı motor akımı hesaplama […]
[…] motor rehberleri: Motor Devir Yönü Değiştirme, Motor Akımı Hesaplama, Monofaze Motor Bağlantısı ve Kondansatör Seçimi, Elektrik Motoru Aşırı […]
[…] İlgili sayfalar: Motor Akımı Hesaplama. […]