Makineniz mi durdu? Eskişehir ve çevre illerde arıza servisi · mesai dışında da arayabilirsiniz0533 454 52 32

Son güncelleme: · Okuma süresi: yaklaşık 4 dk · Hazırlayan: Arslan Ünal, AveA Otomasyon

Kısa cevap: NO (normally open, normalde açık) kontak, cihaz çalıştırılmadığında açık olan ve buton basılınca ya da röle çekince kapanan kontaktır. NC (normally closed, normalde kapalı) kontak ise normalde kapalıdır ve çalıştırılınca açılır. Kontaktör ve rölelerin yardımcı kontaklarında NO kontaklar 13-14, 43-44 gibi 3-4 ile, NC kontaklar 21-22, 31-32 gibi 1-2 ile biten numaralarla işaretlenir.

Bu yazıda (8 başlık)

NO NC kontak nedir?

“Normal” kelimesi, cihazın dinlenme konumunu ifade eder: buton basılmamış, röle bobini enerjisiz, sınır anahtarı serbest.

KontakTürkçeDinlenme konumuÇalıştırılıncaKısaltmalar
NONormalde açıkAçıkKapanırNO, “a” kontak, kapayan kontak
NCNormalde kapalıKapalıAçılırNC, “b” kontak, açan kontak
C/ODeğişken kontakOrtak uç NC’ye bağlıOrtak uç NO’ya geçerCO, “c” kontak

Start butonları genellikle NO, stop butonları NC kontaklıdır. Röle ve kontaktörlerin yardımcı kontakları her iki tipte de olabilir. Rölelerin çalışma prensibi için röle nedir, kontaktörler için kontaktör nedir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kontak numaralandırması: 13-14, 21-22

Kontaktör, kontaktör röle ve yardımcı kontak bloklarındaki uç işaretleri IEC 60947-1’in uç işaretleme ekinde, ürün bölümlerinde (IEC 60947-5-1:2024, kumanda devresi cihazları) ve IEC 60445’te tanımlanır. Eski kataloglarda geçen EN 50005 yürürlükten kalkmış, yerini EN 60947-1’e bırakmıştır. Mantık iki hanelidir:

  • Birinci hane (sıra rakamı): Kontağın cihaz üzerindeki sırası: 1, 2, 3, 4…
  • İkinci hane (görev rakamı): Kontağın türü.
Görev rakamıAnlamıÖrnek
1-2NC (normalde kapalı)21-22, 31-32
3-4NO (normalde açık)13-14, 43-44
5-6Özel fonksiyonlu NC (ör. zaman gecikmeli, termik röle kontağı)95-96
7-8Özel fonksiyonlu NO97-98

Diğer uçlar:

  • Ana kontaklar: 1-2, 3-4, 5-6 veya L1-T1, L2-T2, L3-T3
  • Bobin: A1-A2
  • Termik röle: 95-96 NC (kontaktörü bırakır), 97-98 NO (arıza ikazı)

Örneğin “11 E” kodlu bir yardımcı blok, bir NO ve bir NC kontak içerir; tipik işaretleri 13-14 ve 21-22’dir. Kontak tanıtım kodlarının ayrıntısı üreticiye göre değişebilir.

Mühürleme (kendini tutma) devresi

Mühürleme, butona basılıp bırakıldıktan sonra kontaktörün çekili kalmasını sağlayan temel kumanda devresidir.

Bağlantı mantığı

  1. Faz → Kumanda sigortası → Termik röle 95-96 (NC) → Stop butonu (NC) → Start butonu (NO) → Kontaktör bobini A1 → A2 → Nötr
  2. Kontaktörün 13-14 (NO) yardımcı kontağı Start butonuna paralel bağlanır.

Çalışma

  • Start’a basılınca bobin enerjilenir, kontaktör çeker ve 13-14 kapanır.
  • Start bırakılsa da akım 13-14 üzerinden bobine gitmeye devam eder; kontaktör kendini tutar.
  • Stop’a basılınca NC açılır, bobin enerjisiz kalır, 13-14 açılır; Start’a yeniden basılmadan motor çalışmaz.
  • Termik röle attığında 95-96 açılır ve aynı şekilde devre düşer.

Bu yapı, enerji kesilip geri geldiğinde makinenin kendiliğinden çalışmasını da engeller; çünkü enerji gelince mühürleme kontağı açık durumdadır. Termik rölenin bağlantısı için termik röle nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Emniyet devresinde neden NC kullanılır?

Stop butonu, acil stop butonu, kapı emniyet şalteri ve sınır anahtarları kumanda devresinde NC kontakla ve seri bağlanır. Sebep “hata durumunda güvenli tarafa düşme”dir:

  • Kablo koparsa NC devre açılmış olur ve makine durur. NO kontakla kurulmuş bir stop devresinde kopuk kablo fark edilmez; stop’a basıldığında hiçbir şey olmaz.
  • Klemens gevşerse yine devre açılır, makine durur ve sorun hemen görülür.
  • Birden fazla stop noktası NC kontakların seri bağlanmasıyla eklenir; herhangi biri açılınca devre durur.

Pozitif (zorunlu) açılma

Acil stop butonları ve emniyet şalterlerinde kullanılan NC kontaklar, IEC 60947-5-1’in ilgili ekinde tanımlanan doğrudan (pozitif) açılma özelliğine sahip olmalıdır. Bu kontaklar yalnızca yay kuvvetine güvenmez; buton basıldığında kontaklar rijit bir mekanik bağlantıyla zorla ayrılır, hafif kaynamış bir kontak bile açılır. Bu kontaklar cihaz üzerinde daire içinde ok sembolüyle gösterilir.

Ayna kontak ve zorunlu kılavuzlu kontak

  • Ayna kontak: Kontaktörün ana kontakları kaynaşırsa NC yardımcı kontağın kapanmamasını garanti eden yapıdır. Emniyet devrelerinde kontaktörün geri bildirimi bu kontaktan izlenir.
  • Zorunlu kılavuzlu (mekanik bağlı) kontaklar: Emniyet rölelerinde NO ve NC kontakların aynı anda kapalı olamayacağı yapıdır.

Bu yapılar emniyet rölesi ve emniyet PLC’si ile birlikte kullanılır. Ayrıntı için emniyet rölesi nedir ve makine çalışmıyor: emniyet devresi kontrolü yazılarımıza bakabilirsiniz.

Ölçü aleti ile NO / NC kontrolü

  1. Enerjiyi kesin, gerilim olmadığını ölçün.
  2. Ölçü aletini süreklilik (bip) konumuna alın.
  3. Kontak uçlarını ölçün: dinlenmede NC kontak süreklilik vermeli, NO kontak vermemeli.
  4. Butona basın veya kontaktörü elle (test butonuyla, uygunsa) çalıştırın: durum tersine dönmeli.
  5. Değişmeyen kontak arızalıdır veya yanlış ucu ölçüyorsunuzdur.

Sık yapılan hatalar

  • Stop ve acil stop butonunu NO kontakla bağlamak.
  • 13-14’ü NC sanmak; görev rakamına bakmadan bağlamak.
  • Termik rölenin 97-98 ucunu kumanda devresine, 95-96’yı ikaz lambasına bağlamak.
  • Emniyet devresinde pozitif açılmalı olmayan sıradan bir NC kontak kullanmak.

Güvenlik notu: Kumanda devresinde çalışmadan önce enerjiyi kesin, kilitleyin ve gerilim olmadığını ölçerek doğrulayın. Emniyet devrelerindeki değişiklikler risk değerlendirmesiyle birlikte, yetkili kişilerce yapılmalıdır.

İlgili sayfalar: Acil Stop Butonu Bağlantısı.

Sıkça Sorulan Sorular

NO ve NC kontak farkı nedir?

NO kontak dinlenmede açıktır, çalıştırılınca kapanır. NC kontak dinlenmede kapalıdır, çalıştırılınca açılır.

13-14 kontak ne demek?

Birinci yardımcı kontak olduğunu (1) ve NO olduğunu (3-4) gösterir. 21-22 ise ikinci sıradaki NC kontaktır.

Kontaktörde 95-96 ve 97-98 nedir?

Termik röle kontaklarıdır. 95-96 NC’dir ve aşırı yükte açılarak kontaktörü bırakır; 97-98 NO’dur ve arıza ikazı için kullanılır.

Stop butonu neden NC olur?

Kablo kopması veya gevşek bağlantı durumunda devre açılsın ve makine dursun diye. NO stop butonunda kopuk kablo fark edilmez ve stop çalışmaz.

Mühürleme devresi nasıl yapılır?

Kontaktörün NO yardımcı kontağı (13-14) Start butonuna paralel bağlanır. Start bırakılsa da kontaktör bu kontak üzerinden kendini tutar; seri NC Stop butonu devreyi açar.

Eskişehir’de kumanda ve emniyet devresi desteği

Kumanda devresi arızaları, mühürleme ve emniyet devrelerinin kontrolü için pano arıza tespiti ve onarımı kapsamında destek veriyoruz. Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.

“NO NC Kontak Nedir? 13-14, 21-22 ve Mühürleme” ögesine 3 yanıt

  1. […] 1-3-5 şebeke, 2-4-6 yük tarafı ana kontaklardır; 13-14 normalde açık, 21-22 normalde kapalı yardımcı kontaktır. Motor için seçimde katalogdaki AC-3 akımı esas alınır ve motor etiket akımından büyük […]

  2. […] çalışan bir anahtardır. Bobinine enerji verildiğinde kontakları konum değiştirir: normalde açık (NO) kontak kapanır, normalde kapalı (NC) kontak […]

  3. […] sayfalar: NO NC Kontak Nedir, Faz Koruma Rölesi […]