Otomotiv müşterinizden yeni bir izlenebilirlik şartı geldi: her parçanın üzerinde okunabilir bir kod olacak ve o parçanın hangi gün, hangi makinede, hangi hammadde partisiyle üretildiğini birkaç dakika içinde gösterebileceksiniz. Denetimde “bu parti hangi bobinden çıktı?” sorusuna Excel dosyalarını ve vardiya defterlerini karıştırarak cevap vermeye çalışıyorsunuz.
Parça izlenebilirliği talebi çoğu zaman bir sorunla birlikte gelir. Sahada bir hata çıktığında müşteri bütün yılın üretimini değil, yalnızca etkilenen parçaları geri çağırmak ister. Bu sayfa talebin ne anlama geldiğini, hangi seçeneklerin olduğunu ve DMC markalama, okuma ve veritabanının hangi durumda doğru cevap olduğunu anlatıyor.
Hemen arayın: 0533 454 52 32 — mesai dışında da arayabilirsiniz.
Bu yazıda (6 başlık)
Sorun neden oluyor?
İzlenebilirlik talebini karşılamakta zorlanmanın birkaç tipik nedeni vardır:
- Kayıt partiye göre tutuluyor, parçaya göre değil. Kasa etiketi ve iş emri numarası bir partiyi gösterir. Parça kasadan çıktığı anda hangi partiye ait olduğu bilgisi kaybolur.
- Bilgi farklı yerlerde duruyor. Hammadde girişi ERP’de, proses parametreleri makinenin ekranında, kalite sonuçları kağıt formda. Bunları tek bir parçaya bağlayan anahtar yok.
- Kod var ama okunmuyor. Parçaya kod basılıyor, ancak istasyonlarda okunup kaydedilmiyorsa kod sadece süs olarak kalır.
- Elle girilen veri hatalı. Operatörün sayıyı ya da lot numarasını elle yazması zaman alır ve hata riskini artırır.
- Müşteri şartı netleşmemiş. Parça bazında mı, parti bazında mı, hangi proses verisiyle ve kaç yıl saklanacak? Bu sorulara cevap verilmeden kurulan sistem ya eksik kalır ya gereğinden pahalıya çıkar.
IATF 16949 izlenebilirlik için ne istiyor?
IATF 16949, ISO 9001:2015’in tanımlama ve izlenebilirlik şartını (madde 8.5.2) temel alır ve otomotiv için ek şartlar koyar. Genel amaç, kalite veya güvenlik sorunu çıktığında etkilenen parça miktarını sınırlayabilmektir. Ayrıntıyı ise çoğunlukla müşterinin kendi özel şartları (customer specific requirements) belirler. Bu nedenle sistemi tasarlamadan önce müşterinin yazılı şartını elde etmek gerekir. Standardın kendi metni ve yorumu için kalite danışmanınıza ve standardın lisanslı kopyasına başvurun; bu sayfa bir standart yorumu değildir.
Çözüm seçenekleri
| Seçenek | Ne zaman mantıklı? | Sınırları |
|---|---|---|
| Parti bazında etiket ve kağıt kayıt | Müşteri sadece parti izlenebilirliği istiyor, hacim düşük | Parça kasadan çıkınca bağ kopar, geri çağırma geniş tutulur |
| Barkod etiketli kasa + ERP kaydı | Parti bazında izlenebilirlik yeterli, depo ve sevkiyat takibi isteniyor | Parça üzerinde kalıcı kimlik yoktur |
| Parçaya DMC markalama (lazer, nokta vuruşlu, inkjet) | Müşteri parça bazında kalıcı kimlik istiyor | Malzeme ve yüzeye göre markalama yöntemi seçilmeli, kod kalitesi kontrol edilmeli |
| İstasyonlarda kod okuma + veritabanı | Her parçanın proses verisi, test sonucu ve hammadde partisi kaydedilmeli | Mevcut makinelerden veri almak için PLC ve ağ entegrasyonu gerekir |
| Okuma + kilitleme (interlock) | Önceki istasyonda geçmemiş ya da red almış parçanın işlenmesi engellenmeli | Proses akışı ve istisnalar (yeniden işleme, numune) baştan tanımlanmalı |
Parçaya kalıcı kod basmak için lazer markalama istasyonu, okuma tarafı için barkod, DataMatrix ve OCR okuma sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Otomasyon hangi durumda mantıklı?
DMC markalama, okuma ve veritabanından oluşan bir sistem genellikle şu durumlarda doğru tercihtir:
- Müşteri yazılı olarak parça bazında izlenebilirlik istiyor.
- Parçalar birden fazla istasyondan geçiyor ve her istasyonun sonucu (tork, kaçak testi, ölçü) parçaya bağlanmalı.
- Geri çağırma kapsamını daraltmanın bedeli yüksek.
- Elle veri girişi hata üretiyor veya hat hızına yetişmiyor.
- Hatalı ya da testten geçmemiş parçanın bir sonraki işleme gitmesi otomatik olarak engellenmeli.
Tam otomatik sistemin mantıklı olmadığı durumlar:
- Müşteri yalnızca parti izlenebilirliği istiyorsa; barkodlu kasa etiketi ve düzgün tutulan ERP kaydı çoğu zaman yeter.
- Parça çok küçükse veya yüzeyi kod basmaya uygun değilse; etiket, taşıyıcı (fikstür) üzerinde kod ya da kasa bazında takip düşünülmelidir.
- Proses akışı oturmamışsa ve istasyonlar sık değişiyorsa; önce akış netleştirilmelidir.
- Veriyi kimin, nasıl sorgulayacağı belli değilse; kayıt toplanır ama kullanılmaz.
Nasıl başlanır?
- Arayın. Müşterinin talebini, parçayı, malzemeyi ve kaç istasyondan geçtiğini kısaca anlatın. Elinizde varsa müşteri şartnamesini hazırlayın.
- Tesis ziyareti. Hattı, markalama için uygun noktayı, okuma istasyonlarını ve mevcut PLC’leri yerinde görüyoruz.
- Proses analizi. Hangi verinin hangi istasyonda parçaya bağlanacağını, kod boyutunu ve markalama yöntemini, veritabanı ile ERP veya MES bağlantısını tanımlıyoruz. Gerekirse numune parçaya deneme markalama yapıyoruz.
- Teklif. Markalama, okuyucular, kilitleme mantığı, veritabanı ve raporlama kapsamını yazılı olarak sunuyoruz.
- Devreye alma. Kurulum, PLC entegrasyonu, deneme üretimi, sorgu ve rapor testleri ile operatör eğitimini tamamlıyoruz.
Hizmetin kapsamını izlenebilirlik ve kod okuma sistemleri sayfasında bulabilirsiniz. Toplanan verinin üretim raporlarına dönüşmesi için üretimden veri toplama ve analiz, sektöre özel diğer çözümler için otomotiv yan sanayi otomasyonu sayfalarına göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Parça izlenebilirliği ile parti izlenebilirliği arasındaki fark nedir?
Parti izlenebilirliğinde bir grup parça aynı kayıtla takip edilir. Parça izlenebilirliğinde her parçanın kendi kimliği ve kendi proses kaydı vardır. Sorun çıktığında parça bazlı sistem geri çağırılacak miktarı daha dar tutmayı sağlar.
DMC kodu parçaya nasıl basılır?
Metal parçalarda genellikle lazer veya nokta vuruşlu markalama, bazı plastik ve kaplamalı yüzeylerde lazer ya da inkjet kullanılır. Seçim malzemeye, yüzey işlemine ve kodun sonraki proseslerden (boya, ısıl işlem, kumlama) sağlam çıkıp çıkmayacağına göre yapılır.
Mevcut hattımıza izlenebilirlik sistemi eklenebilir mi?
Çoğu durumda evet. Markalama bir istasyona ya da ayrı bir hücreye eklenir, okuyucular mevcut istasyonlara monte edilir ve PLC’lerden veri alınır. Eski kontrol sistemlerinde veri almak için ek donanım gerekebilir.
İzlenebilirlik verisi nerede saklanır?
Genellikle tesis içindeki bir SQL veritabanında veya mevcut MES ya da ERP sisteminde saklanır. Saklama süresini ve yedeklemeyi müşteri şartı ve kendi kalite sisteminiz belirler.
IATF 16949 için kamera ve DMC zorunlu mu?
Standart belirli bir teknolojiyi şart koşmaz; izlenebilirlik şartının nasıl karşılanacağını sizin süreciniz ve müşterinin özel şartları belirler. DMC ve otomatik okuma bu şartı karşılamanın yaygın ve güvenilir yollarından biridir.
Eskişehir ve çevre illerde destek
AveA Otomasyon olarak Eskişehir’de bulunuyoruz ve çevre illerdeki fabrikalarda parça markalama, kod okuma ve izlenebilirlik veritabanı projelerinde tesis ziyareti, analiz, kurulum ve devreye alma yapıyoruz. Müşterinizin talebini birlikte incelemek için iletişim sayfamızdan yazabilir ya da doğrudan arayabilirsiniz.
Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.