*Güncelleme: 30 Ekim 2026*
Otomasyon standartları 2023 ile 2026 arasında art arda yenilendi. Robot güvenliği (ISO 10218, Şubat 2025), koruyucu yerleşimi (ISO 13855, 2024), algılama cihazlarının uygulaması (IEC 62046, 28 Temmuz 2026), lazer tarayıcılar (IEC 61496-3, 14 Ağustos 2025), PLC programlama dilleri (IEC 61131-3, 22 Mayıs 2025) ve barkod baskı kalitesi (ISO/IEC 15416, Ocak 2025) için yeni baskılar yayımlandı. ISO 13849-1’in 2023 baskısı ise bu değişikliklerin zeminini oluşturuyor. Aşağıda her birinde ne değiştiğini ve kimi ilgilendirdiğini özetliyoruz.
Kısa cevap: Mevcut makineleriniz yeni bir standart çıktı diye uygunsuz hâle gelmez. Yeni baskılar; yeni makine tasarımında, büyük revizyonlarda ve müşteri şartnamelerinde devreye girer. Şimdi yapılacak iş, şartnamelerinizde ve iç prosedürlerinizde hangi baskıya atıf yaptığınızı kontrol etmek ve yeni projelerde güncel baskıyı istemektir.
Bu yazıda (5 başlık)
Ne değişti?
| Standart | Ne değişti? | Kimleri etkiliyor? |
|---|---|---|
| ISO 10218-1:2025 ve ISO 10218-2:2025 | 2011 baskılarının yerini aldı. Eskiden ayrı bir teknik şartname olan ISO/TS 15066’nın kolaboratif uygulama içeriği standarda dahil edildi. Robotlar fonksiyonel güvenlik açısından sınıflara ayrıldı; emniyet fonksiyonları için gereken performans seviyesi risk değerlendirmesine göre belirleniyor. Robot emniyetini etkileyen siber güvenlik konuları da ele alındı. | Robot hücresi kuran entegratörler, cobot kullanan fabrikalar, robot hücresinde değişiklik yapan bakım ekipleri |
| ISO 13855:2024 | 2010 baskısının yerini aldı. Erişim mesafesi hesabı, uygulamanın emniyet fonksiyonunu tetikleyip tetiklemediğine göre ayrıldı. Yaklaşma yönü bilinmeyen mobil uygulamalar için dinamik ayırma mesafesi hesabı eklendi. Tek elle/ayakla kumanda cihazları ve kilitli koruyucular için şartlar geldi; D–G ekleri eklendi. | Işık perdesi, alan tarayıcı, basınca duyarlı paspas, iki el kumanda ve kilitli kapı yerleşimi yapan herkes |
| IEC 62046:2026 | 2018 baskısının yerini alan ikinci baskı. Belge yeniden yapılandırıldı; kamera (vision) ve radar sistemleri hakkında bilgi eklendi; muting şartları güncellendi; tüm vücudun tehlikeli alana girmesi daha ayrıntılı ele alındı; ISO 13855’teki değişikliklerle uyum sağlandı. | Işık perdesi, lazer tarayıcı, kamera veya radar tabanlı kişi algılama sistemi seçen ve devreye alanlar |
| IEC 61496-3:2025 | 2018 baskısının yerini alan dördüncü baskı (AOPDDR, yani güvenlik lazer tarayıcıları). Tip 2 cihazlar için asgari algılama olasılığı ve arıza tespiti şartları değişti; cihazın tetikleme (trip) cihazı olarak kullanımı isteğe bağlı fonksiyon olarak tanımlandı; bazı maddeler IEC 61496-1:2020’ye taşındı. | Güvenlik lazer tarayıcı üreticileri ve tarayıcı seçen makine imalatçıları |
| IEC 61131-3:2025 | 2013 baskısının yerini alan dördüncü baskı. IEC’nin özetinde dil seti olarak metin tabanlı ST, grafik LD ve FBD ile SFC sayılıyor; 2013 baskısında bulunan Komut Listesi (IL) artık listede yok. UTF-8 dizgiler ve ilgili fonksiyonlar eklendi; eklenen, çıkarılan ve kullanımdan kaldırılan özellikler Ek B’de listeleniyor. | PLC programcıları, yazılım standardı yazan makine imalatçıları, eski IL kodlarını devralan bakım ekipleri |
| ISO 13849-1:2023 | 2015 baskısının yerini alan dördüncü baskı. Yapı, tasarım sürecini izleyecek şekilde yeniden düzenlendi; emniyet fonksiyonlarının ayrıntılı tanımı (emniyet gereksinimleri spesifikasyonu) öne çıktı; doğrulama (validation) Bölüm 2’den Bölüm 1’e, Madde 10’a taşındı; yazılım şartları ayrıntılandı; elektromanyetik bağışıklık için uygulama stratejileri eklendi; PFHD kısaltması PFH oldu. | Emniyet devresi tasarlayan makine imalatçıları ve entegratörler |
| ISO/IEC 15416:2025 | Doğrusal barkodların baskı kalitesi testini tanımlayan standardın yeni baskısı 8 Ocak 2025’te yayımlandı ve 2016 baskısının yerini aldı. Ayrıntılı değişiklik listesine resmi bir kaynaktan ulaşamadık. | Barkod etiketi basan ve müşteriye barkod kalite raporu veren üreticiler |
Kimleri etkiliyor?
Makine imalatçıları ve entegratörler en çok etkilenen grup. Yeni makinelerin risk değerlendirmesi, emniyet devresi tasarımı ve koruyucu yerleşimi güncel baskılara göre yapılır. Avrupa’ya makine ihraç edenler için bu konu Makine Yönetmeliği takvimiyle de birleşiyor: Yeni Makine Emniyeti Yönetmeliği 2027.
Fabrika sahipleri ve bakım yöneticileri için etki daha dolaylı. Mevcut bir makineye robot eklemek, ışık perdesinin yerini değiştirmek veya emniyet devresine müdahale etmek, güncel baskılara göre yeniden değerlendirme gerektirebilir.
Kalite ve izlenebilirlik ekipleri için ISO/IEC 15416 önemlidir. Müşteri şartnamesi belirli bir baskıya atıf yapıyorsa doğrulama cihazınızın ve raporlarınızın o baskıya göre olup olmadığını kontrol edin.
Fabrikalar ne yapmalı?
- Şartnamelerinizi tarayın. Satın alma şartnamelerinde ve iç prosedürlerde geçen standart numaralarının yanında hangi yıl yazıyor? Eski baskıya atıf yapan şartnameleri güncelleyin.
- Robot hücrelerini gözden geçirin. Yeni hücre veya cobot projelerinde ISO 10218-1/-2:2025 isteyin. Ayrıntılar: robot hücresi güvenliği ve ISO 10218.
- Güvenlik mesafelerini yeniden hesaplayın. Işık perdesi veya tarayıcı eklenen ya da yeri değişen makinelerde ISO 13855:2024’e göre hesap yapın: ışık perdesi nedir, güvenlik mesafesi.
- Emniyet devresi dokümantasyonunu güncelleyin. Yeni tasarımlarda emniyet fonksiyonlarını ISO 13849-1:2023’ün istediği ayrıntıda tanımlayın: ISO 13849 ve IEC 62061 farkı.
- PLC yazılım standardınızı kontrol edin. Yeni projelerde IL yerine ST, LD veya FBD kullanın. Eski IL kodlarının bakımı, kullandığınız yazılım aracının desteğine bağlıdır: PLC programlama dilleri rehberi.
- Barkod kalite kontrolünü teyit edin. Doğrulama cihazı tedarikçinize cihazın hangi ISO/IEC 15416 baskısına göre ölçtüğünü sorun: barkod, DataMatrix ve OCR okuma.
Sık sorulan sorular
Yeni standart çıktı, eski makinemi değiştirmem gerekir mi?
Genellikle hayır. Standartların yeni baskıları, yayımlandıkları tarihten sonra tasarlanan veya önemli ölçüde değiştirilen makineler için referans alınır. Mevcut makinede önemli bir değişiklik yapıyorsanız risk değerlendirmesini güncel baskıya göre yenilemek gerekir.
ISO/TS 15066 artık geçersiz mi?
ISO 10218-1/-2:2025 ile ISO/TS 15066’nın kolaboratif uygulama içeriği robot güvenliği standardına dahil edildi. Yeni cobot projelerinde temel referans ISO 10218’in 2025 baskısıdır.
IEC 61131-3’ten IL çıktı, eski programlarım çalışmaz mı?
Çalışır. Standart değişikliği, PLC’nizdeki programı etkilemez. IL kodunun açılıp düzenlenip düzenlenemeyeceği, kullandığınız programlama yazılımının desteğine bağlıdır. Yeni projelerde ST, LD veya FBD tercih etmek uzun vadede daha güvenli bir yoldur.
Bu standartları Türkçe olarak nereden bulurum?
Ulusal karşılıklar Türk Standardları Enstitüsü (TSE) üzerinden yayımlanır. Bir standardın Türkçe baskısının olup olmadığını ve hangi yılın baskısının geçerli olduğunu TSE kataloğundan kontrol edin.
Kaynaklar
- ISO 10218-1:2025 (ISO)
- SICK: ISO 10218 revizyonu hakkında
- BSI: BS EN ISO 13855:2024
- IEC 62046:2026 (IEC Webstore)
- IEC 61496-3:2025 (IEC Webstore)
- IEC 61131-3:2025 (IEC Webstore)
- DGUV/IFA: EN ISO 13849-1 dördüncü baskının yenilikleri
- EVS: ISO/IEC 15416:2025 kaydı
Yeni standartlara göre makine emniyeti değerlendirmesi veya robot hücresi projesi için Eskişehir ve çevre illerde destek veriyoruz. Bize 0533 454 52 32 numarasından ulaşabilirsiniz; mesai dışında da arayabilirsiniz.

“Otomasyon Standartları 2025-2026: Neler Değişti?” ögesine 2 yanıt
[…] mesafesi ISO 13855’e göre hesaplanır (standardın 2024 sürümündeki değişiklikler için 2025-2026 standart güncellemeleri). CE işareti için risk değerlendirmesi, PL hesapları, şemalar ve talimatlardan oluşan teknik […]
[…] İlgili sayfalar: İş Güvenliği ve Makine Emniyeti Sıkça Sorulan Sorular, Otomasyon Standartları 2025-2026. […]